Zichtbaar

In een bovenzaaltje van café Heffer, vlakbij de rosse buurt van Amsterdam, begint het CDA een discussie over `godsdienst in Amsterdam', een veelbelovend onderwerp, maar opeens ben ik er met mijn hoofd niet meer bij. Kan gebeuren, al blijft het lastig voor de journalistieke waarnemer.

Het is rabbijn Evers, een van de deelnemers aan de discussie, die mijn concentratie verstoort. Aan het begin van de avond vertelt hij plompverloren dat in Antwerpen een joodse man is doodgeschoten. ,,Wie is de dader?'' roept iemand uit het publiek verschrikt. De rabbijn monkelt geheimzinnig: ,,In Israëlitische kringen zegt men dat het een islamiet is, maar de Belgische pers zou dat nog niet naar buiten willen brengen.''

Als het waar is, is het even opzienbarend als verschrikkelijk nieuws. De moord op Theo van Gogh zou een bloedvlek kunnen worden die zich langzaam over Europa uitbreidt. Maar klopt het, of hoort het bij de paniek die onder zulke omstandigheden zo snel uitbreekt?

Ik wil naar huis om meer te horen, maar kan niet zo snel weg over al die opgevouwen benen om me heen. Op het podium gaat de discussie door. Een mevrouw van de VVD klaagt over de oprukkende hoofddoekjes en keppeltjes die de openbare ruimte een steeds religieuzere lading geven. ,,Ik voel me buitengesloten'', zegt zij, ,,de religie wordt eerder scheiding dan binding.''

,,Dat een liberaal dat zegt'', werpt een CDA-meneer tegen.

,,Ik wil niks verbieden'', zegt de VVD-mevrouw, ,,ik geef mijn mening.''

Rabbijn Evers legt uit waarom joodse mannen als hij een keppeltje dragen. ,,Het is een onderdeel van onze kleding. Met het keppeltje laten we zien dat we ons schamen voor ons verstand waarmee we zo weinig doen – het is een teken van ootmoed.''

Zó geredeneerd zou half Nederland een keppeltje kunnen gaan dragen, bedenk ik. De pauze breekt aan, en ik kan weg. Op naar de tv die mij het laatste nieuws over de neergeschoten joodse man zal brengen. Maar, helaas, Nederland blijkt opgesloten in zichzelf. Waar ik ook kijk, geen nieuws over België. Teletekst: nul. Nederlandse tv-journaals: nul. Antwerpen lijkt opeens lichtjaren van ons verwijderd.

Ik schakel over naar de Belgische tv, waar ze uiteraard wél volledig doordrongen zijn van het belang van het nieuws. Het late journaal opent er zelfs mee. Ik noteer de gegevens en besef dat het er niet best voorstaat. Ga maar na. Een 25-jarige Brits-joods-orthodoxe man, vader, student en vrijwilliger in de synagoge, keert 's avonds na een bezoek aan de synagoge naar huis terug. Hij parkeert zijn auto bij zijn huis op nr. 38 van de Lange Kievitsstraat in de joodse buurt. Bij het uitladen van enkele boodschappen uit zijn auto wordt hem een kogel door het hoofd geschoten.

De woordvoerder van het Forum der Joodse Organisaties wil niet speculeren, maar zegt wel: ,,De man was zichtbaar joods.'' (Hij droeg zijn haar in oorlokken.) Een joodse bewoner van de Lange Kievitsstraat zegt somber: ,,Ik vertrouw het niet. De man had geld bij zich dat niet is geroofd.'' Justitie sluit geen enkel motief uit.

Moeten in Antwerpen `zichtbare joden' weer oppassen, net als vroeger?