`Vertraging door arrogantie van kabinet'

De Tweede Kamer debatteerde gisteren over het sociaal akkoord van kabinet met sociale partners. Het duurde zo lang, vindt de oppositie, door de `arrogante houding' van het kabinet.

Niet de inhoud, maar het proces dat leidde tot een sociaal akkoord stond voorop in het debat dat de Tweede Kamer gisteravond met premier Balkenende (CDA) en ministers Zalm (Financiën, VVD) en De Geus (Sociale Zaken, CDA) voerde. De oppositiepartijen vroegen het kabinet over dat proces twee bekentenissen die ze geen van beide kregen.

De eerste was dat het tot stand komen van een sociaal akkoord nodeloos vertraagd is door de houding van het kabinet. Volgens PvdA-leider Bos betaalt Nederland ,,al met al een hoge prijs voor de arrogantie van dit kabinet''. ,,Toegeven zou helpen om het broodnodige vertrouwen terug te krijgen.''

Mar de analyse van het kabinet was anders. Balkenende realiseert zich ,,zeer wel dat het kabinet onderdeel was van het probleem. Maar het is ook onderdeel van de oplossing''. Volgens hem is de enige mogelijke conclusie ,,dat alle betrokkenen tijd nodig hadden''.

Daarnaast vroeg de oppositie een kabinetsverklaring dat ze inhoudelijk met het sociaal akkoord slechter af is dan de stand van zaken vorig jaar was. Ook hierop kwam geen bevestigend antwoord. Balkenende zei dat hij ,,zeer sterk'' betwijfelt of het kabinet ,,in algemene zin slechter af is dan een jaar geleden''. Vorig jaar waren werknemers en werkgevers overeengekomen om twee jaar lang geen loonstijgingen door te voeren. In het sociaal akkoord staat dat de sociale partners volgend jaar de loonstijgingen ,,naderend tot nul'' zullen houden.

Vooral Kamerlid De Vries (VVD) uitte haar zorgen over deze formulering van de overeenkomst over loonstijgingen. Ze wilde dat Balkenende ,,gewoon een getal'' zou noemen van een maximaal aanvaardbare loonstijging. Maar de premier bleef vasthouden aan de formulering in het akkoord. ,,Het zou geen goed signaal zijn als de overheid een getal zou geven. Dat zou niet passend zijn bij het klimaat waarin de afspraken zijn gemaakt''. Hij doelde hiermee op de sfeer van wantrouwen waarin de vakcentrales en het kabinet elkaar in de afgelopen weken spraken.

Er waren meer afspraken die niet inhoudelijk besproken werden door de ministers omdat ze te gevoelig zouden liggen. De Vries wilde weten wanneer het kabinet zou besluiten om loonstijgingen die in CAO's worden afgesproken, niet aan de hele bedrijfstak op te leggen. Maar De Geus antwoordde in de lijn van zijn partijgenoot Balkenende. Het aankondigen van een datum hiervoor is volgens de minister ,,niet gepast in het klimaat van nu''.

Om die `klimatologische' en praktische redenen werden de belangrijkste onderwerpen van de sociale zekerheid gisteren nauwelijks besproken. Over vroegpensioenregelingen discussieert de Kamer vandaag uitvoerig met de betrokken ministers. Daarnaast is de discussie over de maatregelen voor de WAO volgens De Geus ,,al in zijn geheel in de Kamer gevoerd''. Bovendien volgt er later dit jaar nog een debat over deze arbeidsongeschiktheidswet. En over de WW spreekt de Sociaal Economische Raad (SER) zich in april uit.

Volgens De Geus ,,weegt het kabinet het SER-advies zeer zwaar''. De Kamer vatte dit op als het herstel van de verhoudingen tussen de sociale partners, hetgeen de Kamer als de basis van het zogenoemde poldermodel opvat. Alle fracties zagen dit als een winstpunt.

Onduidelijkheid bleef er over de soepelheid waarmee het kabinet zou hebben ingestemd met afspraken die eerder onbespreekbaar waren. Kamerlid Kant (SP) vindt het ,,onbegrijpelijk waarom nu ineens wel kan, wat vorig jaar blijkbaar niet kon''. De verklaring van Balkenende was dat je soms ,,een stap naar achteren moet doen om een sprong naar voren te kunnen maken''.