Stiltecentrum, museum, luchthaven

Schiphol wil de concurrentieslag met andere luchthavens winnen. De overstappende passagier moet verwend worden.

Het hele bedrijf denkt mee. Deze week kwam bij ir. Marike van Lier Lels, lid van de driekoppige directie van de Schiphol Group, de suggestie van een medewerker binnen om oude Polygoon-beelden in een filmzaal te vertonen. Als zoveelste bewijs dat Schiphol méér is dan zomaar een luchthaven. Je kunt er al douchen, of je laten masseren. Bidden in het stiltecentrum. Er is een casino. Inchecken kun je zelf. Er is kinderopvang. Wie parkeerplaatsen reserveert krijgt korting. En er is een museum, een dependance van het Rijksmuseum. ,,Als we mensen vragen wat zij op Schiphol zouden willen, dan noemen ze dingen die we in negen van de tien gevallen al doen'', zegt Van Lier Lels, onlangs uitgeroepen tot machtigste zakenvrouw van Nederland.

De luchthaven Schiphol is vanaf deze week opnieuw `gepositioneerd' als `merk'. Schiphol is fab!ulicious, een samentrekking van de woorden fabulous en delicious, om aan reizigers, luchtvaartmaatschappijen en bedrijven, maar ook eigen medewerkers, over te brengen dat Schiphol ,,behalve veilig en efficiënt'' ook ,,inspirerend en verrassend'' is, een plaats ,,waar elke dag duizenden avonturen beginnen''.

De herpositionering van Schiphol is nodig om de negende luchthaven ter wereld en de vierde in Europa te blijven. ,,Schiphol concurreert allang niet meer alleen met Londen, Parijs en Frankfurt, maar ook met de sterk opkomende luchthavens Barcelona en Madrid'', aldus een verklaring. Van Lier Lels: ,,Er zijn luchthavens met een grote thuismarkt. Die hebben wij niet. Wij moeten het hebben van overstappers. We zijn een hub waar veel passagiersstromen worden gebundeld. Zo'n luchthaven moet in alle opzichten iets bijzonders zijn, waar je bij het boeken niet omheen kunt.''

Het reizigersverkeer moet soepel afgewikkeld worden. Maar passagiers zullen ook ,,aangenaam verrast worden''. Van Lier Lels: ,,We moeten mensen duidelijk maken dat ze hier twee dagen goed kunnen doorbrengen voordat ze naar elders vliegen.'' De markt vraagt dat, aldus de zakenvrouw. ,,De Chinezen komen eraan.'' Die willen graag enkele dagen Hollandse geveltjes bekijken. Let ook op Indiase reizigers. ,,Er zijn straks evenveel miljonairs in India als er inwoners van Canada zijn'', voorspelt Van Lier Lels. Canada heeft ruim 30 miljoen inwoners. Bedrijven moeten hun congresgangers in de uren tussen het einde van een congres en een retourvlucht naar bijvoorbeeld Stockholm kunnen amuseren op Schiphol. ,,Ik weet uit ervaring hoe lastig het is als een vergadering 's middags om vier uur is afgelopen, je al bent uitgecheckt in je hotel en je retourvlucht pas om acht uur 's avonds gaat.''

Luchtvaartmaatschappijen kunnen op Schiphol goed werken, ondanks de hoge havengelden op Schiphol waarover zij klagen. ,,Blij met tariefsverhogingen is niemand'', zegt Van Lier Lels. ,,Aan de andere kant, wij investeren in extra faciliteiten, zoals de self service incheck. Dat is in het voordeel van de maatschappijen, want dat scheelt hun kosten, zoals voor personeel.''

Mensen hebben weleens de indruk dat overstappende passagiers voor Nederland niet belangrijk zijn. Ten onrechte, zegt Van Lier Lels. ,,Je hebt overstappers nodig om toestellen vol te krijgen.'' Want als de toestellen niet vol zitten, kan Schiphol niet het netwerk van 220 bestemmingen in stand houden. En dat netwerk is van het grootste belang voor internationale bedrijven. Van Lier Lels: ,,Philips is verhuisd van Eindhoven naar Amsterdam. Ahold verhuist van Zaandam naar Amsterdam. Shell vestigt zijn internationale hoofdkantoor in Den Haag. Dat doen ze niet als Nederland slecht bereikbaar is. Zonder een groot netwerk van bestemmingen op Schiphol vestigen bedrijven zich in het buitenland.''

De veraangenaming van Schiphol is natuurlijk ook van groot belang omdat KLM-Air France nu de keuze heeft tussen Amsterdam en de luchthaven Charles de Gaulle in Parijs. ,,Je moet je positief onderscheiden.'' Maar we moeten ook weer niet denken dat de operatie fab!ulicious door de recente Frans-Nederlandse samenwerking is ingegeven. ,,We zijn hier al twee jaar mee bezig.''

Ook andere luchthavens profileren zich, zoals Zürich, Kopenhagen en München. Maar een locatie als merk `in de markt zetten' heeft de luchthaven Schiphol helemaal zelf bedacht. Van Lier Lels: ,,Dit gebeurt nergens anders. We lopen hiermee voorop. We zijn altijd trendsetter geweest. We hebben ook het airport city concept bedacht. Daar worden nu zelfs congressen over gehouden. Zo zal het met fab!ulicious waarschijnlijk ook gaan.''