`Met Fries leer je sneller Engels' (Gerectificeerd)

Jonge Friese kinderen praten bijna altijd Nederlands. Durk Gorter, hoogleraar Fries, pleit voor taalconsulenten naar Welsh voorbeeld.

Wat is dat toch vreemd met de Friese taal. Van de Friezen is 91 procent er trots op dat ze het spreken en 84 procent vindt het jammer als de taal zou verdwijnen. In de meeste gezinnen in Friesland (54 procent) wordt Fries gesproken, zo blijkt uit een enquête van TNS-NIPO onder 400 jonge ouders in opdracht van Omrop Fryslân. Toch blijkt dat jonge kinderen onder de tien de taal steeds minder spreken.

,,Er is inderdaad een kloof tussen de beheersing van het Fries en het gedrag van Friezen. Friezen zijn positief over hun taal, maar passen hem te weinig toe', zegt Durk Gorter, hoogleraar Fries aan de Universiteit van Amsterdam. Hij noemt Fries ,,een minderheidstaal in Friesland', omdat het Nederlands machtiger is en meer status heeft, ook bij veel Friestaligen.

In Friese gezinnen waar een van de ouders Nederlandstalig is, is de voertaal vrijwel altijd Nederlands. Maar ook wanneer beide ouders Friestalig zijn, kiezen die er soms bewust voor hun kinderen Nederlandstalig op te voeden. Op school spreekt 67 procent van de kinderen Nederlands en negen procent Fries, zo blijkt uit de enquête. Dertig jaar geleden sprak nog 30 procent alleen Fries.

Gorter pleit voor de aanstelling van taalconsulenten, bij wie ouders terecht kunnen met vragen over tweetaligheid en het Fries. ,,In Wales werd ongeveer drie jaar geleden het project ,,Twf (spreek uit `toef', vertaald `groei', -red.) opgezet, waarbij 21 consulenten actief zijn', vertelt Gorter. ,,Zij fungeren als vraagbaak voor ouders die vragen hebben over het Welsh. De consulenten bezoeken ouderavonden en consultatiebureaus en vertellen over de voordelen van tweetaligheid.'

Want over tweetalig opvoeden bestaan nog veel misverstanden, stelt Gorter. ,,Ouders denken dat kinderen er van gaan stotteren of er dyslectisch van worden.' Terwijl uit onderzoek blijkt dat een beheersing van zowel het Nederlands als het Fries niet alleen een culturele verrijking betekent, maar de kansen op de Friese arbeidsmarkt vergroot.

,,Als je de functionaliteit van het Fries duidelijk kunt maken, zullen meer ouders hun kinderen zowel het Fries als Nederlands bijbrengen', verwacht de Friese gedeputeerde Bertus Mulder (PvdA). Hij vindt de enquête ,,beperkt', omdat slechts 400 ouders ondervraagd waren. Uit onderzoeken van de onderwijsinspectie uit 2001 en van de Fryske Akademy uit 2003 blijkt dat respectievelijk 49 procent en 43 procent van de kinderen uit groep zeven thuis Fries spreekt, verklaart hij. Mulder geeft toe dat het gebruik van het Fries achteruit gaat, ,,maar minder heftig dan hier wordt voorgesteld.'

Tweetalig opvoeden is belangrijk, onderstrepen Gorter en Mulder. Kinderen die flexibel twee talen leren, zouden later gemakkelijker een derde of vierde vreemde taal aanleren. Zoals het Engels, dat veel overeenkomsten heeft met het Fries. ,,Het Engelse `cow' is in het Fries `ko' en `cheese' is `tsiis',' licht Mulder toe. ,,Je kunt het Fries dus gebruiken om kinderen sneller Engels te leren.' Mevrouw Dijkstra uit Hurdegaryp voedde haar zoon ruim twintig jaar geleden Friestalig op. ,,Het Nederlands leerde hij toch wel van vriendjes en op school.' Veel Friestalige ouders hebben volgens haar ten onrechte het idee dat je met het Nederlands verder komt. ,,Zij spreken vaak gebroken Nederlands met hun kinderen. Ik denk dat je ze dan beter Friestalig kunt opvoeden. Mijn zoon spreekt behalve Fries inmiddels ook vloeiend Spaans en Engels.'

Rectificatie

Fries

In het artikel Met Fries leer je sneller Engels (19 november, pagina 6) staat dat in 54 procent van de gezinnen in Friesland Fries wordt gesproken. Dit is niet correct, er wordt juist Nederlands gesproken.