Het nieuwe MoMa, `very good'

Het nieuwe Museum of Modern Art in New York gaat morgen open voor het publiek – een attractie die het Empire State Building naar de kroon steekt.

Staande voor een tientallen meters breed kunstwerk van Elsworth Kelly geeft de Japanse architect van het nieuwe Museum of Modern Art een voor zijn doen onthullend antwoord. Hoe beoordeelt hij zijn schepping nu hierin kunst en mensen te zien zijn? ,,Very Good.''

In juni durfde Taniguchi er nog niets over te zeggen. Toen gunde het Museum of Modern Art een eerste kijkje in het resultaat van tien jaar denken, tekenen en geld inzamelen: tot vandaag 725 miljoen dollar. Hij had het in oppervlak bijna verdubbelde (tot 60.000 m²) tentoonstellingsgebouw niet ontworpen als leeg kunstwerk.

Wat de bouwheer deze week in twee woorden toegaf, beaamt bijna iedereen die het museum heeft gezien. Het nieuwe MoMa, dat morgen opengaat, is een smaakvolle sensatie. Voor New York, waar het toerisme zich sinds `9/11' nog niet heeft hersteld, is het museum een attractie die het Empire State Building naar de kroon steekt. In het MoMa is bovendien een van de mooiste verzamelingen kunst vanaf 1880 te zien.

Begin jaren '90 heeft het museum serieus overwogen het gebouw aan de 53ste Straat (tussen 5th en 6th Avenue) te verruilen voor nieuwbouw iets meer naar het westen. Een andere optie was de afdeling hedendaagse kunst af te splitsen en de `gearriveerde' moderne kunst van de 20ste eeuw blijvend tentoon te stellen in het gebouw dat in 1939 werd gebouwd door de architecten Goodwin en Stone, en sindsdien werd uitgebreid door Philip Johnson (1964) en van een woontoren voorzien door Cesar Pelli (1984).

Toen het aangrenzende Dorset Hotel te koop kwam, is gekozen voor één nieuw gebouw op de bestaande plek. De oude gevels van het museum zijn goeddeels gered, bij wijze van stadsarcheologie, maar binnen is een ruimer complex ontstaan met meer samenhang en kwaliteit. Dat was ook nodig, zegt conservator architectuur Philip Riley: ,,De kunstwerken waren jarenlang mooier dan het gebouw.''

Yoshio Taniguchi won een besloten competitie waarin ook de architecten Rem Koolhaas, Wiel Arets en Herzog & de Meuron meedongen. De Japanse architect kreeg de opdracht op grond van de acht musea die hij in eigen land bouwde. Het MoMa koos bewust voor onderkoelde architectuur die wat aan De Stijl doet denken, maar nog minimalistischer is.

Riley: ,,Veel moderne museumgebouwen doen aan hyperstimulering ten koste van de tentoongestelde kunst. Een werk van Damien Hirst schokt in een omgeving als de Royal Academy in London. In het Guggenheim is er geen schok over. Een Claes Oldenburg drijft in een gebouw van Yoshio Taniguchi mooi de spot met het museum. In een omgeving zonder normen en grenzen heeft Oldenburg geen regels om te breken.'' [Vervolg NEW YORK: pagina 8]

NEW YORK

Microkosmos van Manhattan

MoMa New York

Om het nieuwe museum mogelijk te maken heeft het MoMa een inzamelingscampagne gelanceerd die 858 dollar moet ophalen. Volgens marketingdirecteur Mike Margitich zal de laatste 133 miljoen vóór het eind van het jaar worden gehaald. Het gebouw zelf kostte 425 miljoen – nogal wat meer dan de 160 miljoen die Gehry's Guggenheim in Bilbao kostte. De rest van het opgehaalde geld was onder meer nodig voor de aankoop van omringende gebouwen en de vorming van een groter kapitaal om de gestegen exploitatiekosten uit te betalen.

Rondkijkend door de immense ruimte voor wisselende tentoonstellingen op de vijfde verdieping, zegt Yoshio Taniguchi: ,,Er zijn kleine dingen die ik niet voor elkaar kon krijgen, het is net als met Japans eten: meer details, maar de hoofdlijnen kloppen. Ik ben blij dat je op allerlei plekken mensen en kunst in andere delen van het museum kunt zien. Er is geen verplichte opeenvolging van zalen. Er is geen nadrukkelijke architectonische expressie.''

Taniguchi vertelt hoe hij de MoMa-opdracht heeft opgevat. ,,Toen ik het MoMa voor het eerst zag leek het me een microkosmos van Manhattan. Zoals de stad om Central Park heen ligt, vleien de elementen van dit museum zich om de beeldentuin. Met twee hoofdopdrachten: het onderwijsgebouw, dat nog moet opengaan, en het tentoonstellingsgebouw. Ik dacht destijds: ik moet een hele nieuwe stad ontwerpen. Architectuur is voor mij stedenbouw.''

CS: pagina 24

Het vernieuwde Museum of Modern Art is open: alle dagen behalve dinsdag, vanaf 10u30-17u30 (vrijdag tot 20u). Entree 20 dollar voor 17 jaar en ouder; Entree gratis vrijdag 16-20u. Metro 53th Street/Fifth Avenue.