De stilte na Sautet

Zijn films bruisen van leven. Ze intellectualiseren niet, verstrikken zich niet in modieus engagement. Organisch verenigen ze het impliciete van het geschreven woord en de directheid van beeld en geluid. Ze portretteren Franse personages in hun worsteling met de wereld en zichzelf. Met passies, fouten en goede bedoelingen. Met sluimerende ontevredenheid, verraad, rancune. In de cinema van Claude Sautet (1924-2000) resoneert tussen de verzwegen pijn en de gemiste kansen de hartslag van het alledaagse zonder dat die cinema ooit een seconde vlak of banaal wordt. Sautets films registreren liefkozingen en driftbuien, de verdwaalde fysieke klap en de impulsieve verwijten die meestal harder aankomen. Juist door de momenten, dagen, jaren na een conflict of koersveranderende ontmoeting te tonen, vertellen zijn films over dat leven ervóór. Over het geluk, de omhelzingen, tussentijdse verzoening, maar vooral over de vrije val van het hart en de illusoire breuk tussen heden en verleden.

Vanavond zendt het ZDF Sautets César et Rosalie (in hardnekkig ouderwetse, maar tekstgetrouwe nasynchronisatie) uit. Niets in dit verhaal over een sterke vrouw (Romy Schneider) twijfelend tussen twee mannen (Yves Montand versus Sami Frey) is niet van belang: plot, dialoog, mise en scène, fotografie onttrekken zich aan ieder vluchtig versiersel. De notoire zelftwijfelaar Sautet, een kind van de Parijse arbeidersvoorstad Montrouge en voormalige scriptdokter, vocht met zijn coscenaristen evenzeer over de raison d'être van personages als over een komma in het scenario die markeerde dat een acteur of actrice daar een ogenblik van stilte diende in te lassen. Die stilte, anker van de tekst en intrigerende ellips tegelijk, was van even kapitaal belang als de zin die hij vervolmaakte. Anno 2004 is de meest Franse aller Franse regisseurs onvervangbaar gebleken, al lijkt zijn geest rond te waren in films van Nicole Garcia (Place Vendôme), Sam Karmann (À la petite semaine) en het scenaristentweespan Agnès Jaoui/Jean-Pierre Bacri (Comme une image). Achter Claude Sautets leven mag dan een punt staan; achter zijn oeuvre van tijdloze acteursfilms staat de komma van de magische stilte.

César et Rosalie (Claude Sautet, 1972, Fr./It./West-Duitsl.), ZDF, 0.55-2.40u.