Robben met afstand de beste in zwak duel

Het Nederlands elftal sloot het kalenderjaar 2004 gisteravond af met een overwinning op Andorra en de eerste plaats in Groep 1. De ploeg die als eerste eindigt, plaatst zich automatisch voor het wereldkampioenschap in Duitsland van 2006. Ondanks de koppositie is de staat van Oranje nog niet bevredigend, moest ook Marco van Basten erkennen na een avondje Barcelona. Een nieuw team opbouwen dat snel resultaten boekt kost tijd en die is voor een bondscoach beperkt. De lat wordt ook nog eens hoog gelegd omdat er `dominant en attractief initiatiefrijk voetbal' moet worden gespeeld.

Een term overigens die Van Basten volgens ingewijden bij de bond heeft overgenomen uit het beleidsplan dat Han Berger ooit schreef bij de KNVB als voorloper van het Masterplan jeugdvoetbal. Slechts bepaalde fasen in de wedstrijden tegen Tsjechië en Finland en bij vlagen tegen Zweden beantwoordden volgens Van Basten aan de standaard die hij voor ogen heeft. Zijn droomvoetbal wordt momenteel gespeeld door FC Barcelona. Niet geheel toevallig is Frank Rijkaard, zijn voormalige ploeggenoot bij AC Milan, coach van de koploper in de Spaanse Primera Division. En daar fungeert Johan Cruijff op de achtergrond als adviseur, inspirator en misschien zelfs als vormgever. Dezelfde rol heeft de voormalige nummer veertien ook steeds nadrukkelijker bij de KNVB. Cruijff woonde dinsdag de training bij van Oranje in het gezelschap van directeur betaald voetbal Henk Kesler. Gisteravond zat hij naast Rijkaard op de tribune van Mini Estadi, het stadionnetje dat in de schaduw ligt van het kolossale Camp Nou. Zo werd van basten ook in Barcelona omringd door geestverwanten.

Van Basten weet intussen dat het zware ambt van bondscoach zijn beperkingen kent. ,,Ik begon aan deze klus met veel ideeën en plannen'', zei hij gisteravond met een ondertoon van teleurstelling. ,,Als je de selectie acht dagen bij elkaar hebt, kun je daar wat van overbrengen. Het is jammer dat je de spelers niet elke dag ziet. Dat maakt mijn werk extra moeilijk. Soms verwacht ik meer van deze baan.''

De bondscoach kan pas in februari verder bouwen aan het nieuwe Oranje. Dan staat er in Birmingham een oefeninterland tegen Engeland gepland. Een maand later, op 26 maart, volgt de belangrijke confrontatie in en met medekoploper Roemenië. Op de vraag hoe hij en zijn staf al die maanden de vrije tijd gaan vullen, zei Van Basten: ,,Ik zal intensief wedstrijden blijven bezoeken. Daarnaast heb ik ook wat commerciële activiteiten op het programma staan.''

Vergeten wordt nog wel eens dat Van Basten ook nog in een leerproces zit. Als hoofdtrainer had hij weinig of geen ervaring voor hij aan dit avontuur begon, als bondscoach al helemaal niet. Het is dan ook niet vreemd dat af en toe slordigheidjes in zijn aanpak sluipen.

Waarom was André Ooijer bijvoorbeeld aanvankelijk niet geselecteerd, terwijl hij vanwege zijn opbouwende kwaliteiten de ideale verdediger was tegen Andorra dat zich zoals verwacht volledig ingroef voor eigen doel? De PSV'er werd pas opgeroepen nadat Ajacied Nigel de Jong afgelopen zondag geblesseerd was geraakt in het duel met Feyenoord. Gisteren speelde hij negentig minuten. In het weinig hoogstaande duel met Andorra deed zich het vreemde feit door dat invaller Roy Makaay niet bereid bleek kopduels aan te gaan in het overvolle strafschopgebied. Van Basten dirigeerde de spits van Bayern vervolgens naar de rechterflank en posteerde Kuyt in het centrum naast Van Hooijdonk, die wat laat werd ingebracht.

Eigenlijk was Oranje toen beter af geweest met een echte rechtsbuiten zoals Castelen, maar volgens Van Basten is de Feyenoorder de laatste weken ,,niet echt in grote vorm''. Een juiste constatering, maar waarom maakte hij dan deel uit van de selectie? Misschien bij gebrek aan beter, of om een jonge speler ervaring te laten opdoen tussen profs die gewend zijn op het hoogste niveau te spelen.

Van Basten moet oppassen dat hij niet verstrikt raakt in zijn eigen selectiebeleid. Oranje mag geen duiventil worden, of een filantropische instelling. De keuze voor Ooijer was op voorhand logischer dan voor Boulahrouz die nogal traag is in de opbouw. En verder begrijpen sommige spelers niet waarom zij na een invitatie ook weer heel snel uit beeld zijn voor Oranje. Boudewijn Zenden is verbijsterd dat hij is afgeserveerd vanwege een zwak duel tegen Liechtenstein toen hij op een voor hem vreemde plek (linksback) moest functioneren. Geconfronteerd met zijn naam, zei Van Basten in Barcelona laconiek: ,,Zenden? Daar hebben we niet aan gedacht.''

De 55-voudige international, die momenteel goed speelt bij Middlesbrough, treft het niet dat hij is voorbijgestreefd door linksbuiten Arjen Robben. De Groninger was gisteravond tegen Andorra bij zijn terugkeer na een blessure met afstand de beste speler van het Nederlands elftal. Hij bereidde het eerste doelpunt (kopbal Cocu) voor met een vrije trap. De tweede treffer maakte hij zelf na een oogstrelende actie. Robben passeerde regelmatig twee, drie tegenstanders of ze er niet stonden. Een enkele keer verloor de Chelsea-speler het overzicht uit het oog. Maar hij bewees ook een goede voorzet in de benen te hebben. Hoewel het derde doelpunt ontstond na een trap van links van Kuyt. Van Hooijdonk kopte de bal voor de voeten van Sneijder die feilloos inschoot.

Gezien het enorme veldoverwicht had de overwinning van Oranje hoger moeten uitvallen. Hoewel, zoveel kansen kregen de Nederlandse internationals nu ook weer niet tegen de amateurs van Andorra. De trap van Robben op de paal in de 91ste minuut verdiende een beter lot. Maar er stond tegenover dat Oranje in de eerste helft ontsnapte aan een blamage. Een doelpunt van Lima, de beste speler van Andorra, werd afgekeurd door de arbiter Yefet omdat hij doelman Van der Sar gehinderd zou hebben. Volgens de doelman was het doelpunt ten onrechte afgekeurd. ,,De enige goede beslissing van deze scheidsrechter'', grapte Van Basten, die vond dat de Israëliër te weinig optrad tegen het spelbederf van Andorra. Over geluk heeft Van Basten als bondscoach nog niet te klagen gehad.

Andorra

0

Nederland

3

Ruststand 0-2. 21. Cocu 0-1, 31. Robben 0-2, 78. Sneijder 0-3. Schds: Yefet (Isr). Tsch: 1.500. Gele kaarten: Escura (Andorra), Landzaat (Nederland).