Overlevingsfusie Kmart & Sears

Warenhuisketen Kmart in de VS neemt concurrent Sears over – twee kwakkelende bedrijven moeten samen een sterke combinatie gaan vormen. Maar ,,het is zeer de vraag of de fusie genoeg synergie en meerwaarde oplevert''.

Een van de weinige New Yorkse vestigingen van Sears, in Brooklyn, oogt keurig, maar ook leeg op een doordeweekse dag. ,,De aanbiedingen zijn hier ongelooflijk, soms wel 75 procent'', zegt een oudere dame op de kledingafdeling. ,,Goed voor mij, maar ik denk niet goed voor de winkel.''

Sears Roebuck & Co mag dan een kwakkelende keten van warenhuizen zijn, dat belette een andere kwakkelende keten van warenhuizen, Kmart, er niet van om Sears over te nemen voor 11 miljard dollar (8,4 miljard euro).

De combinatie, met 3.500 winkels en een gezamenlijke omzet van zo'n 55 miljard dollar, wordt de nummer drie in grootte, na Wal-Mart en Target.

De deal, een van de grootste uit de geschiedenis van de Amerikaanse detailhandel, kwam voor velen uit de lucht vallen. ,,Ik was verbaasd'', zegt Kurt Barnard, een gerenommeerd consultant in de detailhandel, gevestigd te New Jersey. ,,Ik had dit niet zien aankomen.'' Weinigen hadden kunnen bevroeden dat Kmart, dat nota bene zelf vorig jaar uit een faillissement is opgestaan, de partij was die in staat zou zijn Sears – ooit een dominante naam in Amerika – over te nemen.

Wall Street reageerde verdeeld op het nieuws. Beleggers kochten massaal aandelen in Wal-Mart en Kmart, maar analisten van grote zakenbanken brachten negatieve onderzoeksrapporten uit. ,,Het is zeer de vraag of de fusie van twee zwakke bedrijven voldoende meerwaarde en synergie oplevert om een goede winkelketen te bouwen'', schreef Gary Balter van UBS. Zijn collega George Strachan van Goldman Sachs formuleerde het puntiger: ,,Wij geloven niet dat het samenvoegen van twee mislukte ondernemingen een levensvatbare uitdaging voor Wal-Mart zal zijn.''

Superbelegger en Kmart-bestuursvoorzitter Edward Lampert, de 42-jarige architect van de fusie, meent van wel. Zijn stelling is dat bedrijven die niet alleen opkunnen tegen concurrenten als Wal-Mart en Target, wel moeten fuseren. Door schaalvergroting zou zo'n 500 miljoen dollar aan kosten kunnen worden bespaard.

Bovendien heeft Kmart iets dat Sears niet heeft, namelijk zogenoemde big box stores, alleenstaande megawinkels, terwijl de 870 Sears-filialen vooral deel uitmaken van winkelcentra. En Sears heeft iets wat Kmart niet heeft, namelijk sterke merken, met name in de huishoudelijke apparatuur en het gereedschap. Wie een goede boormachine nodig heeft, gaat naar Sears – althans, zo was het vroeger, voor de opkomst van prijsstunter Wal-Mart en category killer Home Depot, Amerika's grootste doe-het-zelfketen. Sears maakte het afgelopen kwartaal opnieuw verlies.

Kmart, dat in 2002 nog ten dode was opgeschreven, heeft in een paar maanden tijd een machtige doorstart gemaakt. Lampert, een hedgefundbeheerder uit Connecticut, kocht de failliete boedel van Kmart voor circa 1 miljard dollar op. Honderden verliesgevende winkels werden gesloten en de panden doorverkocht – waarvan 54 aan Sears (!) voor 621 miljoen dollar. Door deze afslanking, alsmede een reeks voordelige belastingregelingen, had Kmart ineens de beschikking over miljarden dollars aan kapitaal. Voeg daarbij Kmarts koers, die in twaalf maanden verachtvoudigde tot 115 dollar, en Lampert had ineens genoeg gewicht om het overnamepad op te gaan.

Sears, dat gebukt gaat onder schulden van zo'n 3,7 miljard dollar, was niet zo'n gekke kandidaat, aangezien de twee bedrijven al enkele samenwerkingsverbanden kenden. Voor Lampert lag de deal helemaal dicht bij huis, omdat zijn fonds, behalve 53 procent van Kmart, ook 15 procent van Sears in handen heeft.

Sears is een legendarische naam in het Amerikaanse bedrijfsleven. Richard Warren Sears richtte het bedrijf in 1893 op, toen hij naast zijn werk als stationschef in Chicago horloges begon te verkopen. Later kwam horlogemaker Alvah Roebuck erbij, en gingen ze naast horloges ook andere artikelen verkopen, vooral per postorder, aan boerenfamilies die afgelegen woonden. In 1925 werd de eerste winkel geopend. Tot in de jaren tachtig was Sears de grootste naam onder de gespecialiseerde warenhuizen, naast Kohl's en JC Penny.

Ook Kmart werd aan het einde van de negentiende eeuw opgericht, in 1899, door Sebastian Spering Kresge, en werd in de jaren zestig een begrip wegens zijn blue light special – de aanbieding van de week, die in de winkel werd omgeroepen met de woorden ,,Attention shoppers!'' Maar Kmart was niet agressief genoeg in de strijd met Target, Costco en vooral Wal-Mart.

Hoewel de nieuwe combinatie Sears Holdings gaat heten, en zijn hoofdkantoor zal hebben in Hoffman Estates, Illinois, een voorstad van Chicago, waar Sears vandaan komt, is duidelijk dat Kmart de leiding heeft. Zeven van de tien commissarissen zullen van Kmart komen, en Lampert wordt voorzitter van de raad. Alan Lacy van Sears wordt topman.

Wat er gebeurt met Martha Stewarts trendy lijn van handdoeken, verven en andere artikelen, die exclusief aan Kmart worden aangeboden, is onduidelijk. Terwijl de oprichtster net achter de tralies zit wegens beursfraude, stuwden beleggers gisteren de koers van haar bedrijf op in de verwachting dat zij meer zal afzetten na de fusie.

Maar Lampert zei dat de bedrijven vooralsnog hun bestaande contracten zullen behouden. Hoeveel banen er door de fusie op de tocht staan wilde hij niet zeggen.