Nieuwe biografie: `Hirschfeld diende Duitse belangen'

De regeringscommissaris die na de Tweede Wereldoorlog de Marshallhulp in Nederland coördineerde en tot de pioniers van de Nederlandse betrokkenheid bij de Europese samenwerking behoorde, was voor en tijdens de oorlog een uitgesproken sympathisant van Duitsland. Dit schrijft Arie van der Zwan (oud-topman van het warenhuisconcern Vendex) in een biografie over Hans Max Hirschfeld, die vanmiddag aan minister Brinkhorst (Economische Zaken) zou worden aangeboden.

Hirschfeld (1899-1961) werd in 1931 benoemd tot directeur-generaal Handel en Nijverheid op het ministerie van Economische Zaken. Hij haalde het buitenlands economisch beleid weg bij het ministerie van Buitenlandse Zaken en bracht het onder bij EZ. In de jaren dertig streefde hij ondanks de neutraliteitspolitiek van Nederland naar een steeds sterkere economische oriëntatie van Nederland op Duitsland. Dit beleid zette hij voort na de machtsovername van Hitler in 1933, de Duitse annexatie van Tsjechoslowakije en de inval in Polen die in 1939 het begin van de Tweede Wereldoorlog inluidde. Hirschfeld onderhield nauwe ambtelijke contacten met het nazi-bewind in Berlijn.

Tijdens de oorlog was Hirschfeld de invloedrijkste Nederlandse ambtenaar die onder het Duitse bestuur in Den Haag aanbleef. Na de oorlog werd hij in 1947 vrijgesproken door een zuiveringscommissie onder leiding van Fentener van Vlissingen, een zakenman met grote handelsbelangen in Duitsland en in de jaren dertig voorzitter van een pro-Duitse lobbygroep van ondernemers. In datzelfde jaar werd hij belast met de industriële wederopbouw in het kader van de Marshallhulp.

Van der Zwan komt in zijn biografie tot de conclusie dat Hirschfeld, die van joodse afkomst was, al die jaren bescherming binnen het nazi-bewind moet hebben genoten. Voor de Nederlandse economie is zijn beleid volgens Van der Zwan dramatisch geweest.

boekbespreking: pagina 16