Links passeren, rechts scoren

Een linkerflank is onmisbaar, zeker voor een centrum-rechts kabinet. Iémand moet de relatie met de vakbeweging in goede banen leiden. Traditioneel is dat de rol van de minister van Sociale Zaken.

Maar sinds minister A.J. de Geus (CDA) vorig jaar naar eigen zeggen zijn positie als `linkshalf' heeft opgegeven en `middenin het kabinet' staat, ligt de flank bloot en is het voor de tegenstander gemakkelijk oprukken en scoren. En dat heeft de vakbeweging in het sociaal akkoord volop gedaan. Paradoxaal is wel dat wie de open linkerflank van het kabinet benut zelf over rechts aanvalt.

Vanavond en morgen praat de Tweede Kamer over het nieuwe sociaal akkoord van kabinet, vakbeweging en werkgevers plus het wetsontwerp levensloop. De inzet van werkgevers en kabinet is nog steeds dat werknemers langer doorwerken en langer fit zijn doordat zij zelf met fiscale subsidie (levensloop) voor verlof of vroegpensioen sparen.

Dat is de theorie. In de praktijk is de toon direct na het akkoord al gezet toen FNV-voorzitter L. de Waal proclameerde dat de meeste mensen gewoon op hun zestigste kunnen stoppen. Dat wordt nog een taaie klus voor de werkgevers bij bedrijven én de overheid om die verwachtingen naar beneden bij te stellen.

De fiscaal aftrekbare levensloop en de eveneens fiscaal aftrekbare extra pensioenmaatregelen in het sociaal akkoord vallen vanaf 2006 364 miljoen euro duurder uit dan in het oorspronkelijke kabinetsbeleid. En dat wordt alleen maar meer. Zulke fiscale subsidies zijn echte openeinderegelingen waar kabinetten later last mee krijgen. Zie de steeds weer oplaaiende discussie over hypotheekrenteaftrek, of het PvdA-plan om de pensioensubsidies voor hogere inkomens af te schaffen. De WIR-subsidie voor het bedrijfsleven was vanaf 1978 een dusdanig succes dat het kabinet-Lubbers de premie op nul zette.

Inmiddels sombert werkgeversorganisatie VNO-NCW al over de gevolgen van de verruiming van de pensioenregelingen in het sociaal akkoord. Als de vakbonden die ruimte maximaal willen benutten, en dat willen zij om hun leden eerder te laten stoppen, is dat ,,een direct gevaar voor de loonkosten'', zegt voorzitter J. Schraven in zijn eigen opinieblad Forum.

Nog genoeg werk voor minister De Geus. Bovendien is een ander omstreden dossier, wijziging van de WW, doorgeschoven voor nieuw overleg. Dat deed het kabinet een jaar geleden ook met levensloop. Dat uitstel gaf ruzie, stakingen en een herrezen vakbeweging. Maar vorig jaar had het kabinet nog een linkshalf. Nu is het kluitjesvoetbal op rechts met een moeilijk vervulbare linksbenige vacature.