IDFA opent met persoonlijke film

Vanavond opent IDFA met Stand van de maan van Leonard Retel Helmrich, een persoonlijke documentaire op een festival waarop de identiteit van makers centraal staat.

Ook het 17de International Documentary Filmfestival Amsterdam verloochent zijn sociaal geëngageerde traditie niet. Ruim 200 documentaires zullen de komende tien dagen rondom het Leidseplein worden vertoond, van complottheorieën over het ontstaan van aids, onthutsende beeldverslagen uit Liberia tot de bijna ondraaglijke aanblik van Nigeriaanse kinderen met de infectieziekte noma, die hun gezicht wegvreet. Ook de geglobaliseerde wereld wordt stevig aangepakt in onder meer The take van Avi Lewis en Naomi Klein (No logo) die laat zien hoe de mondiale economie Argentinië in een crisis stortte.

De openingsfilm Stand van de maan van Leonard Retel Helmrich is representatief voor de manier waarop veel van de op IDFA vertoonde films zich tot de werkelijkheid verhouden. Het idee dat er een objectieve werkelijkheid is weer te geven, is voor de meeste makers geen uitgangspunt meer. Het gaat juist om hoe de regisseur zich verhoudt tot zijn onderwerp. En dat kan ver gaan, zagen we bij de opkomst van het egodocument met films over de eigen omgeving en geschiedenis.

Dit jaar gaan de films nog verder. De Zweed Mikael Wiström reflecteert op zijn worsteling wanneer zijn arme Peruaanse hoofdpersoon uit Compadre hem geld vraagt om een bedrijfje op te zetten. ,,Filmmaken kost ook geld'', werpt hij tegen. Maar helemaal komt hij er, zeker als rijke westerling, toch niet uit. Het is het dilemma van de oorlogsfotograaf. In hoeverre ben je betrokken bij je onderwerp? Het zal interessant zijn te zien en te horen wat de godfathers van de direct cinema, de Amerikaanse filmstroming die als de spreekwoordelijke vlieg op de muur de wereld gadeslaat, daarover te zeggen hebben. Vrijdagavond zullen onder anderen Frederick Wiseman en Albert Maysles daarover discussiëren.