Het beeld

De themaweek Geheim geweld kan op Nederland 3 niemand ontgaan. Nagenoeg alle vaste rubrieken op het derde net besteden een aflevering aan enig aspect van fysieke of geestelijke kindermishandeling.

Al twee keer was de door Lotje IJzermans in opvallend nauwe close-ups gedraaide aflevering Hoe overleef je je verleden? van Het geluk van Nederland (VPRO) te zien, waarin vijf Bekende Nederlanders (Hans Dorrestijn, Tatjana Simic, Arthur Japin, Karina Schaapman en Catherine Keyl) gruwelverhalen uit hun jeugd vertellen. Fragmenten uit dat programma, aangevuld met getuigenissen van schrijfster Carry Slee en politiecommissaris Gerda Dijksman, worden eindeloos herhaald als reclamespotjes voor de themaweek.

Huiselijk geweld is een belangrijk thema, omgeven met taboes en misverstanden. De meeste programma's uit de themaweek zijn redelijk tot goed gemaakt, en gericht op een breder publiek dan Nederland 3 normaliter bereikt. In Hoe overleef je je verleden? worden niet alleen fascinerende verhalen verteld, maar ook een psychologisch verband gelegd met de huidige activiteiten van schrijver Japin, seksbom Simic of grapjas Dorrestijn.

Toch erger ik me in toenemende mate aan deze thematische programmering. Het heeft te maken met de herhaling, die frequente kijkers horendol kan maken, maar dat is niet het enige bezwaar.

Normaal gesproken is de aandacht voor maatschappelijke slachtoffers een specialiteit van de omroepen die Nederland 1 bespelen: in volgorde van zieligheid EO, NCRV, KRO en IKON. Maandag nog was in de Dokument-serie van de NCRV een intense aflevering te zien van Tussen ouders en kinderen, over een alleenstaande moeder die moeite had haar kinderen de baas te blijven.

Met de thema-avond in april van dit jaar Wat doen wij met onze ouders? begaf de VPRO zich succesvol op het terrein van de intermenselijke relaties. Het succes werd mede veroorzaakt door het vermijden van larmoyantie en keuze voor een zekere distantie. In veel van de Geheim geweld-programma's wordt juist gekozen voor een andere aanpak: het oppeppen van emoties, extreme close-ups, gebruikmaking van Bekende Nederlanders, dramatiseringen, een direct beroep op het gevoel van de kijker. In Tegenlicht vroeg samensteller Hans Simonse zondag op bekwame wijze aandacht voor de schade die het gekibbel van ouders in scheiding hun kinderen kan toebrengen. Maar ik zie in Tegenlicht liever een analyse van de rol van de Verenigde Naties in het Midden-Oosten of de gevaren van een lage dollarkoers en hoef in Andere tijden niet per se kennis te nemen van de historische fouten van de kinderbescherming. De `zachte' onderwerpen komen op andere zenders toch wel ruimschoots aan bod, zij het soms wat klungeliger. Van Nederland 3, de laatste vrijhaven voor het verstand van de Nederlandse televisie, verwacht ik als `tolerante wereldburger', zoals de omroepmarketeers mij benoemen, alerte en intelligente programma's over wat er buitenshuis gebeurt, zeker in deze tijden. Genavelstaard en gezachtesectord wordt er al meer dan genoeg.