Afknallen

,,Wees blij dat je nog leeft'', zegt een collega glimlachend, en hij geeft me een knipsel uit het dagblad de Gelderlander. Het is een column van dr. René F.W. Diekstra, psycholoog en schrijver van troostboeken als Als het leven pijn doet en Overleven, hoe doe je dat? Diekstra moest in 1996 als hoogleraar aan de Rijksuniversiteit Leiden vertrekken vanwege beschuldigingen van plagiaat.

Boven de column staat de kop `Je kunt niet alles zeggen' en de eerste zinnen luiden: ,,Er is een tijd geweest dat ik serieus heb overwogen om een aanslag te plegen. Dat was een jaar of acht geleden toen ik het middelpunt van kritiek was.''

Aan de hand van zijn eigen ervaringen met de media probeert Diekstra vervolgens de moord op Theo van Gogh niet te rechtvaardigen, maar te verklaren. Hij legt uit wat er met hemzelf gebeurde toen er overal ongunstige stukken over hem verschenen. Hij voelde zich machteloos nadat een beroep op de rechter tevergeefs was geweest. Hij begon wraakacties te overwegen.

,,Over mijn lijk, heb ik in die tijd regelmatig gedacht en meende dat bijna letterlijk. Mijn gedachten gingen steeds vaker naar het plegen van een gewelddadige actie tegen één van de beledigers. In mijn verbeelding zag ik me de redactie van een krant of tijdschrift oplopen, een machinepistool onder mijn jas en een of meer handgranaten in mijn zakken. Na een zoetsappig gesprekje met een van de journalisten daar, zou ik hem vervolgens zonder blikken of blozen afknallen op dezelfde manier waarop hij zonder blikken of blozen zijn beledigingen aan mijn adres had gepubliceerd. Bij het verlaten van de volkomen geshockeerde rest van de redactie zou ik dan nog een paar handgranaten gooien en een ieder die proberen zou me tegen te houden overhoop schieten. Ik ging er vanuit dat ik de situatie niet zou overleven. Maar dat was voor mijn gevoel een kloppende afloop (...) Even is in die periode de gedachte bij mij opgekomen naar België te gaan en daar in het illegale circuit wapens te kopen.''

,,Maar zou ik ooit werkelijk een aanslag hebben gepleegd?'' vervolgt Diekstra. ,,De eerlijkheid gebiedt me te zeggen dat ik het echt niet weet. Diezelfde eerlijkheid gebiedt me eraan toe te voegen, dat ik het niet voor onmogelijkheid houd.''

Omdat ook ik tot de doelgroep van Diekstra moet behoren – ik heb wel eens een kritisch stukje over hem geschreven – begrijp ik dat het tijd wordt zijn troostboek Overleven, hoe doe je dat? aan te schaffen. Voordat het leven écht pijn gaat doen. Want uit de bijna wellustige beschrijving van zijn moordfantasieën leid ik af dat Diekstra er nog steeds niet helemaal van bevrijd is.

Ik zie hem weer voor me, deze altijd zo zoetgevooisd pratende, ogenschijnlijk uiterst beheerste wetenschapper die op het hoogtepunt van zijn roem overal gretig in de media opdook. Hij wist zo goed hoe wij het leven moesten leven, hoe wij met onze impulsen moesten omgaan. ,,Het regelmatig in de weer zijn met vragen betreffende de zin van leven bevordert ons mentale en fysieke welbevinden'', zei hij nog in 1994 in een interview.

De wraak van een psycholoog. Kan een boeiende film worden. Nu nog een regisseur die het aandurft.