Advies aan kabinet: straal eenheid uit

Het kabinet moet meer eenheid uitstralen, beter luisteren naar geluiden uit de samenleving en ministers moeten elkaar niet publiekelijk tegenspreken.

Termen als `oorlog' kunnen beter vermeden worden in tijden van nationale onrust. Dat staat in het advies Bruggen bouwen en grenzen stellen, dat op verzoek van premier Balkenende en onder regie van de Rijksvoorlichtingsdienst (RVD) is opgesteld door communicatie-adviseurs van een aantal departementen. Het kabinet moet volgens de notitie proberen ,,zichtbaar te zijn in de samenleving, daadkracht te tonen, aan te sluiten bij wat leeft en eenheid te tonen''.

Het stuk, dat gisteren uitlekte in RTL Nieuws, wordt morgen in de ministerraad besproken en moet als leidraad dienen voor de ministersploeg bij het tegengaan van de huidige onrust in de samenleving. Daarbij is het van belang dat er geen verschil ontstaat in de behandeling van allochtonen en autochtonen, aldus de notitie.

Balkenende verzocht om de notitie na de moord op Van Gogh op 2 november. De eerste reacties van onder anderen de premier en vice-premier Zalm (Financiën, VVD) verschilden nogal van toon. Zalm verklaarde desgevraagd de oorlog aan radicale moslims, terwijl Balkenende verzoenender taal sprak.

Een betrokkene zegt dat het kabinet ,,meer langs de wetten van de communicatie-logica'' zou moeten optreden: ,,eenheid bevorderen''. Incidenten zoals afgelopen week, waarbij verschillende bewindslieden met elkaar in aanvaring kwamen over godslastering, zijn daar geen goed voorbeeld van. ,,Ze moeten afspreken wat de boodschap voor die dag is, en die gezamenlijk uitdragen'', zegt een ander.

Sinds ruim een week is er een zogenoemd ochtendoverleg tussen de meest betrokken ministers (Binnenlandse Zaken, Justitie, Onderwijs, Volksgezondheid en Algemene Zaken) om ,,de opvattingen met elkaar af te stemmen''. Maar dat heeft nog niet echt geholpen, erkennen betrokkenen. Ze stellen vast dat er ambtelijke overeenstemming is over de te voeren communicatiestrategie, maar dat het aan politieke overeenstemming ontbreekt.

De RVD is al langer bezig de overheidscommunicatie meer op een lijn te krijgen. Zo zit er inmiddels op elk departement een medewerker van de RVD en is het budget voor overheidscommunicatie flink verruimd. Oppositiepartijen GroenLinks en PvdA, die al eerder een gebrek aan eenheid constateerden binnen het kabinet, willen volgende week met de premier over de notitie in debat.