Kiesmannensysteem is niet achterhaald

Het hoofdredactioneel commentaar daags na de Amerikaanse presidentsverkiezingen noemt het ingenieuze kiesmannensysteem in de Verenigde Staten achterhaald (NRC Handelsblad, 2 november).

Ten onrechte. Vier jaar geleden werd in Nederland ook al laatdunkend gesproken over het Amerikaanse fenomeen van het kiesmannensysteem. In de VS geldt inderdaad niet het proportioneel kiessysteem, maar een soort van districtenstelsel, waarbij `winner takes it all' geldt.

Wanneer een presidentskandidaat in een staat de meeste stemmen behaalt, krijgt hij alle kiesmannen. Het aantal kiesmannen is het aantal representatives (afhankelijk van aantal inwoners) plus de senatoren (voor iedere staat twee).

Dat betekent overigens ook dat iedere staat, hoe klein ook, invloed heeft en dat de uitslag niet alleen wordt bepaald door grote staten als Californië, New York en Texas. Hierdoor worden kandidaten gedwongen eveneens in kleine staten en buiten grote steden als New York, Chicago en Washington campagne te voeren. Kandidaten en politici dienen in de VS meer aandacht te tonen voor de verschillende staten en hun issues dan Nederlandse politici ooit doen voor de verschillende provincies.

En inderdaad, wanneer men in de VS gewoon alle stemmen had opgeteld, was vier jaar geleden niet Bush maar Gore president geworden, maar dan hadden de kleinere staten minder invloed gehad en had de deur opengestaan naar de toekomst om alle aandacht en energie voortaan maar in die bewonersrijke gebieden/ staten te richten.

Overigens hebben vele landen in de wereld, ook in het `minder achterhaalde' Europa, een districtenstelsel, waardoor er geen evenredige vertegenwoordiging is. Hierdoor krijgen kleine partijen zeer weinig kans en domineren vaak twee grote partijen. In Frankrijk, het Verenigd Koninkrijk en Duitsland is het niet anders.

En, om het even naar Nederland te vertalen: politici kunnen nu volstaan met campagnes in de Randstad, Brabant en de grote steden. Overigens is Nederland binnen de Europese Unie er steeds voorstander van dat ook de kleinere landen invloed hebben en de grote drie niet alles eigenstandig beslissen. Ons zou dit Amerikaanse systeem daarom moeten aanspreken. Wat betreft het districtenstelsel buigt het nieuwe kabinet zich momenteel over een variant die dichter bij dit Amerikaanse stelsel komt.