Khan-affaire blijft raadsel

Begin dit jaar bleek dat een internationaal netwerk, geleid vanuit Pakistan, landen als Libië, Iran en misschien ook Noord-Korea had geholpen aan de kennis en middelen om fabrieken voor uraniumverrijking te bouwen. Spin in het web was de Pakistaanse atoomgeleerde dr.ir. A.Q. Khan. Khan beleed openlijk schuld en heeft sindsdien huisarest, niemand heeft hem meer kunnen spreken.

Nederland kent Khan als de man die de geheimen van de ultracentrifuge `stal' toen hij van 1972 tot 1975 werkte voor FDO, een onderaannemer van UCN. Begin 1976 keerde Khan niet terug van een vakantie in Pakistan en uit brieven die hij later aan zijn collega's in Amsterdam schreef bleek dat Pakistan nu ook ultracentrifuges bouwde. Centrifuges naar Hollands model.

Het vertrek van Khan in 1975 en zijn brieven en bestellingen uit de jaren '76 en '77 wekten argwaan, maar pas na een uitzending van het Duitse ZDF in maart 1979 bleek dat er iets afschuwelijk was misgegaan. Het parlement vroeg en kreeg een onderzoek, maar het rapport van 1980 bracht niet veel duidelijkheid. Over deze periode gaat vanavond de uitzending van KRO's Reporter. De KRO kreeg toegang tot wat archiefmateriaal maar is er niet wijzer van geworden. Er kwam een briefje boven water van minister Van de Klaauw (Buitenlandse Zaken) waaruit blijkt dat de Amerikaanse ambassadeur in november 1978 waarschuwde voor de Pakistaanse activiteiten. Niet zo verrassend, want een paar maanden eerder was daarover in Engeland grote opschudding ontstaan. En de KRO vond een brief die Khan in de nasleep van de affaire in augustus 1979 via de Nederlandse ambassade naar Nederland stuurde. `Opengemaakt door de Britten', stond erop toen hij uit het archief dwarrelde. Wat het betekent weet niemand.

Voor de aankleding van de magere oogst is er een interview met FDO-fotograaf Frits Veerman die weer eens herinneringen ophaalt. Als duidende autoriteit is de Britse journalist/auteur Shyam Bhatia aangetrokken. Bhatia is door Khan ooit `die hindoe-bastaard' genoemd. Bhatia heeft meer eigendunk dan kennis en hij zet de KRO krachtig op het verkeerde spoor. Het Pakistaanse besluit om een atoombom te gaan maken viel niet in het najaar van 1974 maar in januari 1972 (na de nederlaag tegen India). Khan wist daar niets van.

Reporter, KRO, Ned.1. 22.40-23.20u.