`De regering moet ruzie durven maken'

De Tweede Kamer debatteert in het najaar over de begrotingen van de departementen. Deze week: Binnenlandse Zaken. Een gesprek tussen twee Kamerleden.

De Tweede-Kamerleden Boris van der Ham van coalitiepartij D66 en Arie Slob van oppositiepartij ChristenUnie staan tegenover elkaar bij de begrotingsbehandeling van Binnenlandse Zaken, die vandaag begint. Overeenstemming is er vooral over het fletse profiel van VVD-minister Remkes. Samen met minister De Graaf (D66) verdedigt deze de plannen voor een beter functionerende overheid, invoering van de gekozen burgemeester en centralisatie van overheidstaken.

Hoe sterk zijn de beide ministers?

Slob: ,,Het profiel van Remkes als minister van Binnenlandse Zaken is behoorlijk flets. Ik heb dat vorig jaar ook al geconstateerd. En het is er niet beter op geworden. Wat ook opvalt is zijn bedoelde of niet bedoelde nonchalante wijze van besturen die in de Kamer op steeds meer verzet stuit.

,,De Graaf heeft zijn eigen, heel beperkte portefeuille waar hij wel een heel stevig profiel in neerzet. We verschillen over de opvattingen en de richting die hij uit wil, maar hij voert het debat met behoorlijke overtuigingskracht. Hij opereert zoals je van een minister verwacht en dat is een verademing in vergelijking met Remkes. Bij De Graaf speelt wel dat de eindconclusies van de belangrijkste debatten die je met hem voert, in het hoofdlijnenakkoord al zijn vastgelegd. We mogen erover praten en daar gaat hij vol voor, maar in de wetenschap dat de uitkomst al vaststaat.''

Van der Ham: ,,Als het om binnenlands bestuur gaat, vind ik Remkes vrij onzichtbaar. Remkes is vooral bezig met politie en veel zaken uit zijn overige portefeuille gaan naar Donner. Hij wordt steeds meer een minister zonder portefeuille.

,,Het project `Naar een andere overheid' van De Graaf is zó groot dat als het slaagt, hij een kunststuk heeft neergezet. Het burgemeestersdebat splijt mensen dwars door alle fracties heen. Maar het debat daarover is wel levendig. We krijgen nu een wetsvoorstel waar je op kunt schieten, maar dat je ook kunt aanvullen. Het is geen debatje over vernieuwing, maar ook met tastbare resultaten.''

Wat is uw oordeel over elkaar?

Slob: ,,We staan qua opvattingen natuurlijk op belangrijke punten tegenover elkaar. De gekozen burgemeester en het opengooien van het kiesstelsel zijn bij ons zaken waar we in onze fractie omzichtiger mee omgaan. Want wij staan voor de enorm waardevolle elementen binnen de huidige bestuursstructuur in Nederland. Daar mag je wel over discussiëren maar laten we geen zaken overhoop gooien waar we straks, als het te laat is, ontzettend veel spijt van krijgen. En het libertijnse van D66 staat ook wel wat haaks op de overheidsvisie die wij hebben.

,,Als je ziet hoe D66 erin slaagt om de andere coalitiepartijen te gijzelen binnen het hoofdlijnenakkoord, zoals bij de gekozen burgemeester. Daar heeft het CDA een belangrijke veer voor moeten laten. Zoals het nu gaat, willen maar heel weinig Kamerleden het doorvoeren. Maar D66 heeft ze allemaal keurig bij de kraag gevat. Dat is knap, zeker gezien de omvang van de partij.''

Van der Ham: ,,De libertijnse houding van D66 zal inderdaad niet zo heel erg passen bij Slob. Hoewel ik zelf vrijzinnig ben, is mijn familie reformatorisch en stemt op de ChristenUnie, dus ik ken de achterban van Slob goed. Als het gaat om keuzevrijheid, maak ik andere keuzes. De volkssoevereiniteit bijvoorbeeld, dat de kiezer zo direct mogelijk bepaalt hoe de regering eruit ziet. Dat is niet een gedachte waar de ChristenUnie achter staat.

,,Als het om bestuurlijke vernieuwing gaat, moet je druk op de ketel kunnen zetten. Je komt dan aan de gevestigde orde en veel mensen willen dan hun positie niet opgeven. Er was en is sinds Fortuyn een veenbrand. En het is nog steeds noodzakelijk om te laten zien dat de politiek zichzelf wil veranderen.''

Waar gaat u ruzie over maken?

Slob: ,,De rijksoverheid gedraagt zich zeer afstandelijk naar de decentrale overheden. Dat vind ik zo ontzettend slecht en verwijtbaar aan het adres van de betrokken bewindspersonen. Dat leg ik bij Remkes en De Graaf neer. Dat men zo ver verwijderd is geraakt van gemeenten en provincies. Er wordt inmiddels wel weer gepraat, maar het is ongelofelijk dat die situatie heeft kunnen ontstaan. Gemeenten worden een soort bijkantoor van de rijksoverheid, die zich behoorlijk bevoogdend opstelt.''

Van der Ham: ,,Het is goed dat overheden goed met elkaar samenwerken, maar ik heb de regering ook opgeroepen om ruzie te durven maken. Er zijn zaken waar mensen zich dood aan ergeren. De eindeloze papierstroom die over burgers wordt uitgestort als je een dakkapel op je huis wilt zetten of als je als gehandicapte een persoonsgebonden budget wilt krijgen. Dat komt vaak omdat overheden hun eigen domein afschermen en daarbij alles gebruiken om dat te bevechten. De regering regeert, maar af en toe moet met de vuist op tafel geslagen worden. Het mag allemaal wat sneller.''

Dit is het achtste tweegesprek tussen Kamerleden. De vorige afleveringen verschenen op 5, 12 en 26 oktober en op 1, 2, 3 en 16 november.