Poetin biedt Japan deel Koerillen aan

De Russische president Poetin heeft Japan gisteren twee van de vier omstreden zuidelijke Koerillen aangeboden. Door het dispuut over deze eilanden hebben Moskou en Tokio bijna zestig jaar na de Tweede Wereldoorlog formeel nog altijd geen vrede gesloten.Japan heeft de bezetting van de eilanden nooit erkend. In 1956 werd een protocol getekend en bood de toenmalige Sovjet-Unie aan de twee zuidelijkste eilanden, Shikotan en de Habomai-archipel, terug te geven. Japan wil alle vier de eilanden terug.

Hoewel Ruslands positie formeel niet is veranderd, lijkt Poetins aabod het begin van een nieuwe onderhandelinsronde. Minister van Buitenlandse Zaken Lavrov testte zondag al het water tijdens een onbijtshow. Hij zei de relatie met Japan nu `volledig te willen regelen', maar herhaalde dat er een vredesakkoord moet zijn voordat Rusland de eilanden teruggeeft.

Het dispuut schaadt Rusland, omdat Japan omvangrijke investeringen in het verpauperde Verre Oosten uitsluit zolang er geen vredesverdrag is. Maar ook Japan lijkt gebaat bij ontspanning nu het Rusland in ruil voor miljardeninvesteringen in een pijpleiding hoopt over te halen olie uit nieuwe Oost-Siberische velden richting Japan in plaats van China te pompen.

President Jeltsin deed in de jaren negentig al pogingen een doorbraak te forceren, maar stuitte telkens op fel nationalistisch verzet. Bij één zo'n onderhandelingsronde in 1998 reisde kozakken naar de zuidelijkste Koeril om daar in het zicht van Japan een enorm orthodox kruis op te richten.

Toch biedt de Russische inschikkelijkheid aanleiding tot optimisme. Poetins patriottisme is onomsteden, nationalistische oppositie hoeft hij nauwelijks te vrezen. Afgelopen maand sloot hij al een akkoord met China inzake een drie eeuwen oud dispuut over Russische eilandjes in de grensrivier de Amoer. Eind jaren '60 voerden de Sovjet Unie en China daarover nog een oorlogje. China krijgt nu de helft van die eilandjes. Dat ontlokte hooguit lokaal gemopper over koeien die weides kwijtraken. Ook mogelijke concessies inzake de zuidelijke Koerillen, `noordelijke territoria' volgens Japan, wekken tot dusver vooral lokaal protest. Nationalisten en vissers dreigen met acties op Sachalin, een enorm eiland ten westen van de Koerillen dat tot 1945 half Japans was. Een woordvoerder van de vissersvakbond waarschuwt voor een domino-effect: Rusland zal nu ook Kaliningrad, het vroegere Oost-Pruisen, bij Duitsland moeten inleveren. ,,En waar eindigt dat? Dat de Russische grens bij de Oeral ligt, of zelfs bij de ringweg van Moskou?'