Oranje boven

Volgens de tv-verkiezingen gisteren is de vermoorde politicus Pim Fortuyn een groter Nederlander dan de eveneens vermoorde `Vader des Vaderlands' Willem van Oranje en de naoorlogse premier Willem Drees. In dezelfde tv-formule kozen de Britten Sir Winston Churchill en de Duitsers Konrad Adenauer, mannen met een meer imposante staat van dienst.

De verkiezingen in het tv-programma De grootste Nederlander zijn geen betrouwbaar meningenonderzoek. Een goedgeorganiseerde lobby kan door maanden lang herhaaldelijk te stemmen via sms en de telefoon zijn favoriete kandidaat naar voren schuiven. Zo werd in de BBC-versie van dit programma dankzij de inspanningen van studenten van de Brunel universiteit de tweede plaats bezet door Isambard Kingdom Brunel, een innovatieve 19de-eeuwse ingenieur voor bruggen en tunnels. De derde plaats kwam toe aan de in Parijs verongelukte prinses Lady Diana. Een rol van eigentijdse symboolfiguren is onvermijdelijk in een populaire tv-show. Dat is de prijs die moet worden betaald om grote groepen kijkers te trekken, maar het is niet de bedoeling dat die eigentijdse figuur de eerste plaats haalt ten koste van historische helden. In het zicht van de geschiedenis moet die eigentijdse figuur zijn waarde nog maar bewijzen. Betrouwbaarder dan de SMS- en telefoonstemming is de snelle peiling van Maurice de Hond. Daar won Willem van Oranje met 31 procent van de stemmen en stond Fortuyn op de tweede plaats met 14 procent.

Prins Willem van Oranje ligt voor de hand als grootste Nederlander. Wie diens persoonlijke geschiedenis bestudeert, staat aan de bron van de Nederlandse natie. Geschiedenis is ook een belangrijke leerschool voor de huidige samenleving. Wie de oorsprong van de Nederlandse democratie kent met Erasmus, Oranje en de gisteren ongenoemd gebleven Thorbecke, zal ook de huidige essentie daarvan waarderen.

Het is jammer als alleen de eigentijdse figuur Fortuyn als strijder voor democratie in de huidige herinnering overblijft. Vandaar dat een canon nodig is met heldere gemeenschappelijke lessen over historische figuren die daar een rol in hebben gespeeld. Dat is nuttig voor iedereen, ook voor immigranten die de oorsprong van hun nieuwe samenleving willen leren kennen. Zij moeten daartoe in staat worden gesteld. Door cultuurrelativisme en a-historische vernieuwingsdrang is het geschiedenisonderwijs afgekalfd tot het selecteren van telkens andere onderwerpen en het leren opzoeken van feiten op internet. De Commissie-De Rooy heeft in 2001 voorstellen gedaan tot een gemeenschappelijk lesprogramma, maar dat is in de experimentele fase blijven steken.

De slotuitzending van De grootste Nederlander kreeg meer dan 1 miljoen kijkers en daaruit blijkt een grotere belangstelling voor nationale historische figuren dan het relativerende ministerie van Onderwijs blijkens de geschiedenisexamens erkent. De levendige debatten gisteren tussen de ambassadeurs van Erasmus, Rembrandt, Anne Frank of Michiel de Ruyter leverden de kijkers interessante informatie. Als ambassadeur voor Willem Drees kan PvdA-leider Wouter Bos zijn voordeel doen met de kennis van de loopbaan van zijn voorganger. Dan blijkt dat niet elk politiek probleem of voorgestelde oplossing daarvan nieuw is en dat stemt tot bescheidenheid.

Tv-makers ontdekken een belangstelling waar onderwijsspecialisten op kunnen voortbouwen.