Marokkaans kabouterplankje

Een paar weken geleden verspreidden persbureaus een merkwaardig bericht. Speelgoed zal volgend jaar duurder worden. De prijsstijging zou verband houden met de olieprijs. De prijs van ruwe olie breekt record op record. Plastic wordt uit aardolie gemaakt. Speelgoed wordt van plastic gemaakt. Dus kun je nagaan.

Een bespottelijk bericht. De prijs die we voor speelgoed betalen staat in geen enkele verhouding tot de kosten van de grondstof.

Deel het aantal blokjes door de prijs van het hele doosje Lego en zie, men kan beter plastic blokjes maken dan benzine.

Een brief van een moeder. ,,Ik reageer niet gauw op een rubriek in de krant, maar mijn kinderen spelen zo graag met Kapla-blokjes, dat ik het u wil melden. De variaties zijn eindeloos. Twin Towers, wegen door het hele huis, garages, circus, bruggen etcetera. Het is alleen duur, 45 euro voor 200 blokjes.''

Is dat duur? Nog geen 23 eurocent per blokje. Zouden ze van chocola zijn, dan waren ze opeens spotgoedkoop.

Kapla-blokjes zijn grenenhouten plankjes van 8 x 24 x 118 millimeter. Ze bestaan al bijna twintig jaar en zijn bedacht door een Nederlander in Frankrijk. Hij staat met een foto op de doos. Een man met een woeste baard van de soort waar kruimels brood, vermicelli en vlokken eigeel in blijven hangen (herinnering aan een oom die wou zoenen). Kapla is de afkorting van kabouterplankjes. Het is het enige Nederlandse woord dat de woordvoerster van de Franse onderneming Kapla feilloos kan uitspreken. De blokjes worden inmiddels in Marokko gemaakt.

Ze worden per 200 stuks verkocht in een kartonnen waspoederdoos. In Nederland eerst vooral in speelgoedwinkels met antroposofische bijbedoelingen. Daar kunnen de plankjes zelf niets aan doen, ze zijn niet streng in de leer. Ze worden nu ook vaker verkocht in vrolijke speelgoedwinkels zonder gedachtegoed.

Het zijn fascinerende plankjes. Alleen al dat de bedenker het aandurfde om een blokkendoos aan te bieden met maar één maat blokje is bijzonder. Doodsaai, op het eerste gezicht. En het enige wat er mee kan is rangschikken en stapelen, maar met geen eind aan de mogelijkheden. Het kan verslavend zijn. Zoals legpuzzels met 2.000 stukjes mensen totaal van de wereld kunnen helpen.

Speelgoed is door warenwetgeving veilig. Meestal. Een kind mag zich er geen pijn aan doen. Ronde hoeken en geen scherpe randen. Daarom is veel blikken speelgoed verdwenen. De plankjes van Kapla glippen door de mazen van de wet. Ze zijn perfect gezaagd. Ze hebben priemscherpe hoekjes en randen waarmee we aardappelen kunnen schillen. Dat moet voor de stabiliteit van grote bouwsels. Met knikkers en pudding kom je niet zo ver.

De plankjes zijn vooral populair in Japan, Zwitserland en in Frankrijk, zegt de houtzagerij. Waarom die landen en andere minder; er is geen verklaring voor. In Nederland wordt Kapla door een nieuwe generatie ouders met jonge kinderen ontdekt.

Neem Alkmaar. Daar vliegen de dozen de winkel uit.

Er staan voorbeelden van wat allemaal kan met de plankjes op de buitenkant van de doos. Een giraffe en de Eiffeltoren.

,,Moet je niet doen, voorbeelden geven'', zegt de winkelierster in Alkmaar. Ze vindt — en gelijk heeft ze — dat de voorbeelden een beginnende bouwer verlammen. Bovendien is een Eiffeltoren van een stapel hout belachelijk. Alleen de echte is prachtig.

De Alkmaarse speelgoedwinkel `De Houten Trein' stunt met de blokjes. Tweede doos halve prijs. Het is misschien het begin van een prijzenslag in het houten speelgoedsegment, maar de stunt heeft een goede reden. Mensen die een doos met 200 blokjes kopen, komen een paar weken later om nog zo'n doos, zegt Alkmaar. Want wie er eenmaal aan verslingerd is, heeft aan 200 blokjes niet genoeg. Beter meteen twee dozen met korting. Dan komt een plankje uit Marokko op net geen 19 eurocent.