Het beeld

De Nederlandse tegenhanger van Winston Churchill en Konrad Adenauer heet sinds gisteravond Pim Fortuyn. Ook bij de verkiezing van De grootste Nederlander won geen kunstenaar, monarch, wetenschapper of sportheld, maar ging de eindstrijd tussen drie politici.

Het viel te voorspellen dat vadertje Willem Drees en vader des vaderlands Willem van Oranje tot de favorieten zouden behoren. Beiden voerden in de afgelopen weken, toen `ambassadeurs' van de tien eerder door het publiek aangewezen grootste kanshebbers telkens een aan hun held gewijd programma presenteerden, enige tijd de ranglijst aan. Maar sinds een paar weken, dus al voor de moord op Theo van Gogh, stevende Fortuyn op de overwinning af.

Jacobine Geel, pleitbezorger van Willem de Zwijger, trok na bekendmaking van het resultaat een gezicht dat goed te vergelijken viel met dat van Ad Melkert op de avond dat Fortuyn de gemeenteraadsverkiezingen won. Drees' verdediger, de huidige PvdA-leider Wouter Bos, had daarentegen goed geoefend op een gulle lach en een genereuze felicitatie aan de winnaar. In het RTL Nieuws verklaarde Bos de zege van Fortuyn uit de recente herinnering aan zijn dood, de hechte organisatie van zijn achterban en de behoefte van een groot deel van de stemmers om te signaleren dat er nog steeds problemen zijn met de kwaliteit van het politieke bestuur.

Zoiets moet het inderdaad geweest zijn, want je kunt toch moeilijk volhouden dat iemand die vermoord werd voor hij aan zijn feitelijke taak toekwam een `groter' Nederlander is dan de grondlegger van onze (verzorgings)staat. Net als bij Anne Frank, die als achtste en hoogstgenoteerde vrouw eindigde, betekent een stem voor Fortuyn een stem op een symbool.

De twee uur durende slotuitzending van de serie was een aardig programma, omdat er levendig werd gedebatteerd door de tien ambassadeurs, die hartstochtelijk appels en peren wogen. In de hernieuwde queeste naar een nationale identiteit viel op hoeveel bijval het nagenoeg vergeten heldendom van admiraal Michiel de Ruyter (7) nog kreeg en dat dus Nederland voorzichtig weer zijn militaire verleden begint te koesteren. Ook de posities van de geleerden Antoni van Leeuwenhoek (4) en Desiderius Erasmus (5) vielen niet tegen.

Wel teleurgesteld was presentator Sven Kockelmann, de niet steeds even trefzekere invaller voor de zieke Fons de Poel, over het gebrek aan enthousiasme van Fortuyns ambassadeur bij de overwinning. Vrij Nederland-journalist Yoeri Albrecht lachte niet eens, en herhaalde zijn verzuchting dat hij met bezwaard gemoed was begonnen aan de uitzending, die hij met zijn makker Theo van Gogh had zullen voorbereiden.

In tegenstelling tot de op de tribune met rood-wit-blauwe vlaggen en portretten van Fortuyn zwaaiende Kamerleden van de LPF, weet hij heus wel dat Fortuyn niet de grootste Nederlander was. Wel had Albrecht een nieuw votum van wantrouwen in de heersende politieke klasse bevorderd. Daar zijn goede redenen voor.