Gevangenis deels dicht door ruzie

De jeugdgevangenis 't Nieuwe Lloyd wordt al jaren geteisterd door ruzies tussen personeel en directie. De laatste maanden konden de gedetineerden daardoor nauwelijks hun cel uit. Donner zoekt de oplossing in een gedeeltelijke sluiting.

De jeugdgevangenis voor jongens, 't Nieuwe Lloyd in Amsterdam, gaat gedeeltelijk dicht. Van de 66 plaatsen zullen er nog maar 44 gebruikt worden. Minister Donner (Justitie) hoopt met deze ingreep een einde te maken aan het hoog opgelopen conflict tussen het personeel en de directie van de gevangenis.

Als gevolg van deze ruzie kwamen de gedetineerden de afgelopen maanden nauwelijks meer uit hun cel. Door het hoge ziekteverzuim onder het personeel waren er namelijk niet voldoende begeleiders om tijdens het dagprogramma toezicht te houden. Door het aantal gedetineerden terug te brengen, moet dit probleem worden opgelost. Donner sluit niet uit dat er straks nog minder gevangenen kunnen worden opgevangen.

Door de personeelsproblemen bij 't Nieuwe Lloyd kwam Donner in conflict met de Beginselenwet Justitiële Jeugdinrichtingen (BJI), die stelt dat jeugdige gedetineerden het recht hebben om door de week twaalf uur per dag en in het weekeinde achtenhalf uur buiten hun kamer te verblijven. In die tijd moeten ze een zogeheten dagprogramma kunnen volgen. In de Amsterdamse jeugdgevangenis zijn zes gezamenlijke ruimtes, waar steeds elf jongens gebruik van kunnen maken. Daarvoor moeten er dan wel twee begeleiders aanwezig zijn om toezicht te houden. Zijn die er niet, dan wordt de ruimte gesloten.

Het aantal sluitingen (van de gezamenlijke ruimte, red.) was de laatste maanden ,,dramatisch'' gestegen, zegt Erik Pennink, rechter te Amsterdam, raadsheer plaatsvervanger bij het hof in Leeuwarden en voorzitter van de Commissie van Toezicht van 't Nieuwe Lloyd. ,,Van vijf sluitingen per maand tot twintig, dertig keer. Soms was de hele inrichting dicht en zaten alle zesenzestig jongens te tuchten op hun kamer.''

Pennink telt daar zwaar aan: ,,Het zijn jongens die ernstige misdrijven hebben gepleegd en vaak lijden aan allerlei stoornissen. Die gezamenlijke ruimte is er niet voor niks. Daar moeten ze bijvoorbeeld leren dat ze, wanneer ze boos zijn, niet meteen moeten gaan slaan. Ze moeten kort gezegd leren hoe ze met elkaar om moeten gaan, en dat leer je niet in je eentje op een cel''.

Door minder jongens in de gevangenis op te nemen, volgt Donner deels de aanbevelingen uit het onderzoek dat organisatieadviesbureau Berenschot onlangs deed naar de problemen bij 't Nieuwe Lloyd. Berenschot adviseerde de minister begin deze maand om de jeugdgevangenis helemaal te sluiten. Ook de Commissie van Toezicht pleitte eerder bij het ministerie voor ,,onmiddellijke sluiting'' van `t Nieuwe Lloyd. Desondanks zegt Pennink nu toch blij te zijn met de toezegging van Donner om vanaf nu maximaal 44 jongens toe te laten. ,,Daarmee komt de minister tegemoet aan onze bezwaren''.

In de jeugdgevangenis in Amsterdam woedt al jarenlang een interne machtsstrijd tussen de directie en de ondernemingsraad. Die heeft ertoe geleid dat het ziekteverzuim is opgelopen tot rond de twintig procent. De directie legt de schuld van de slechte verhoudingen bij leden van de ondernemingsraad.

Directeur Max Rutgers van Rozenburg wijst hierbij op het rapport van Berenschot dat ,,een niet door de directie stuurbare organisatie'' vaststelde. Rutgers: ,,Als je nagaat dat in twaalf jaar acht directeuren zijn vertrokken, moet je je de vraag stellen, hebben we acht keer een wervingsfout gemaakt?''

Volgens Rutgers gingen zijn voorgangers er aan ,,zo gauw ze hun mond opendeden'' tegen de ondernemingsraad. ,,Wanneer je tornt aan de macht van de ondernemingsraad, ontstaat al snel een patroon van intimidaties.'' De huidige directeur zegt bewust het conflict met de OR te zijn aangegaan. Volgens hem is het functioneren van de ondernemingsraad in organisaties als 't Nieuwe Lloyd zijn doel voorbijgeschoten. ,,Ik heb twintig jaar ervaring met de ondernemingsraad. Het is prima dat de OR dingen ziet, die ik niet zie, maar te vaak gaat het om de vraag: wie is hier de baas. Je ziet in penitentiaire inrichtingen – maar ook bij gemeentelijke vervoersbedrijven en de spoorwegen – dat de ondernemingsraad te veel macht heeft gekregen. Het is een staat binnen een staat geworden met beroeps-OR-mensen die je niet meer weg krijgt.''

Momenteel loopt er een juridische procedure van de ondernemingsraad tegen Rutgers. Ook ligt er een aangifte bij de politie van ,,fysieke bedreiging'' van een van de personeelsleden jegens de directeur.

Voorzitter Jan Boer van de ondernemingsraad is zelf geschorst hangende een onderzoek naar betrokkenheid bij mogelijke fraude met gelden uit het Europees Sociaal Fonds.

OR-voorzitter Boer reageert verontwaardigd op het verwijt dat de OR schuldig is aan de verziekte sfeer. Boer erkent wel dat de OR het niet eens is met de directie ,,en dat ziekteverzuim klopt ook. Maar dat komt omdat de directie het personeel helemaal gek maakt. Mensen worden ziek van het beleid.''