`Dreiging voor Iran werd een kans'

Het Iraanse parlement ziet niets in het nucleaire akkoord dat Iran afgelopen weekeinde met drie Europese landen heeft gesloten. Toch is het geen knieval, aldus de Iraanse chefonderhandelaar Hassan Rohani.

Met een glimlach van oor tot oor stapte Irans belangrijkste onderhandelaar, Hassan Rohani, gisteren een zaal vol journalisten in Teheran binnen voor een persconferentie naar aanleiding van het nucleaire akkoord met drie Europese landen. Rohani, net als veel Iraanse leiders een shi'itische geestelijke, voelde zich een overwinnaar.

Rohani had zojuist een akkoord gesloten met de drie grote EU-landen dat alle onzekerheid moet wegnemen over Irans nucleaire bedoelingen. ,,We hebben een dreiging veranderd in een kans'', zei Rohani.

De overeenkomst heeft een prijs. Iran moet voorlopig met alle uraniumverrijkende activiteit stoppen, iets wat eigenlijk niet hoeft volgens het non-proliferatie verdrag. Maar met name de Verenigde Staten hebben zich voorgenomen alles te doen om te verhinderen dat Iran, lid van president Bush' As van het Kwaad, een kernwapenprogramma ontwikkelt. De EU steunt de VS wat betreft het doel, maar prefereert de diplomatieke weg te bewandelen. Het Internationaal Atoomenergie Agentschap (IAEA) heeft nooit een duidelijk bewijs gevonden voor zo'n programma. Toch hebben de Europeanen handelsakkoorden, vliegtuigonderdelen en investeringen in Iran in het vooruitzicht gesteld, om de Iraniërs te overreden mee te werken.

Dat voorlopig geen uranium zal worden verrijkt, geen centrifuges zullen worden gebouwd en hele complexen verzegeld zullen worden, komt voor sommige Iraniërs neer op een knieval voor het westen. Onderhandelaar Rohani bekijkt het praktisch. ,,Wij geven de verrijking niet op, de EU weet dat we aan niets zijn gebonden'', zei Rohani gisteren vooral tegen het binnenlandse publiek. ,,We doen dit vrijwillig en kunnen als we dat besluiten zo weer beginnen met onze verrijkingsactiviteiten.''

Maar wil Iran dat deze belangrijke deal slaagt, dan moet het voorlopig de droom op een onafhankelijke brandstofcyclus, met zelfgeproduceerd, verrijkt uranium, opgeven. Was het akkoord met Duitsland, Frankrijk en Groot-Brittannië niet gesloten, dan had Iran in theorie naar de Veiligheidsraad van de Verenigde Naties kunnen worden doorverwezen, waarna economische sancties hadden kunnen worden afgekondigd.

Volgens Rohani kan Iran zich niet veroorloven om zichzelf nog meer te isoleren. ,,Het is in het nationaal belang om goede relaties te hebben met het buitenland. Sommige binnenlandse groepen denken alles door middel van strijd op te lossen, maar deze dag heeft bewezen dat discussies en onderhandelingen Iran het verste brengen.''

De conservatieve krant Kayhan vreest dat de onderhandelaars alles hebben opgegeven waar zo lang aan is gewerkt. ,,De opschorting van uraniumverrijking is geldig zo lang de gesprekken duren'', schreef hoofdredacteur Hossein Shariatmadari, een bekende havik, gisteren boos. ,,De Europeanen hebben niet laten weten wanneer ze uitgepraat zijn. Dat kan dus wel eeuwig duren.''

Het parlement, dat tegenwoordig een conservatieve meerderheid heeft en zich luidruchtig heeft verzet tegen opschorting van uraniumverrijking, morde vanochtend. Het onafhankelijke parlementslid Rafat Bayat, indienster van een wetsontwerp dat beoogde de regering te dwingen uraniumverrijking te hervatten (maar niet zo scherp werd aangenomen), noemde het akkoord ,,een ramp''. ,,We hebben niets. De wereld neemt een loopje met ons.'' Een ander parlementslid noemde het akkoord ,,imperialistisch en kolonialistisch. Het is geen succes maar een nederlaag voor ons.''

Naar verluidt liet Rohani vanmorgen tijdens de besloten zitting van het parlement weten dat verzet geen zin had omdat de machtige Opperste Leider ayatollah Ali Khamenei opdracht had gegeven het akkoord met de Europese landen te sluiten. Rohani zou wel hebben verklaard ervan uit te gaan dat het IAEA tijdens de komende zitting van de beheersraad op 25 november zal besluiten het dossier-Iran te sluiten, of ten minste de aanzet daartoe zal geven. Het jongste IAEA-rapport over Iran, dat gisteren bekend werd, impliceert echter dat onderzoek zal doorgaan. Wel meldt het rapport dat voorzover het IAEA had kunnen achterhalen, Iran geen nucleair materiaal heeft gebruikt voor een kernwapenprogramma. Tot zover onze correspondent.

Een onzer redacteuren voegt hieraan toe: De Amerikaanse regering, die tot dusverre een veel hardere koers jegens Iran voorstond dat de Europese landen, heeft in eerste instantie heel voorzichtig op het akkoord gereageerd. Minister van Buitenlandse Zaken Colin Powell zei gisteren ,,een heel klein beetje vooruitgang'' te zien. Zijn woordvoerder liet weten dat Washington meer wil dan beloften.

Binnen de Amerikaanse regering is er net zoals binnen de Iraanse regering een haast permanente strijd tussen haviken en duiven over de manier waarop Irak moet worden aangepakt, waarbij sommige haviken zelfs tot regimewijziging in Teheran zouden willen overgaan. De laatste tijd waren de duiven echter iets meer in zicht. Opmerkelijk was het bezoek dat de directeur van de bibliotheek van het Amerikaanse Congres, zojuist aan Teheran heeft gebracht met toestemming van Washington. Het was de hoogste Amerikaanse functionaris die Iran openlijk heeft bezocht sinds de relaties tussen de twee landen in 1980 werden verbroken tijdens de gijzeling in de Amerikaanse ambassade in Teheran. Powell zelf zei enkele dagen geleden voort te verwachten met de Iraniërs over nucleaire zaken te zullen praten op een conferentie over Irak die over een week in Kairo wordt gehouden.

Powell heeft zojuist zijn aftreden bekendgemaakt, en is dus uitgespeeld. Maar het is wel zo dat zijn waarschijnlijke opvolger, Condoleezza Rice, volgens de New York Times van vandaag president Bush had overtuigd Powells lijn te steunen van medewerking met Europa's diplomatieke inspanningen om Iran te paaien. Onder anderen Powells eigen onderminister voor proliferatiezaken, John Bolton, wilde helemaal niets weten van de Europese diplomatieke activiteit.