Commissie: AIVD voert veel taken onvoldoende uit

De Algemene Inlichtingen- en Veiligheidsdienst (AIVD) heeft onvoldoende geld en personeel om de verwachtingen van politiek, politie en bestuur over het uitoefenen van haar veiligheidstaken waar te maken.

Ook is de organisatie te veel naar binnen gekeerd en zijn de aanwijzingen van de ministers fragmentarisch en onduidelijk. Dat concludeert de commissie Bestuurlijke Evaluatie AIVD in het rapport `De AIVD in verandering' dat vanmiddag is verschenen.

De commissie, onder voorzitterschap van oud-burgemeester Havermans (CDA) van Den Haag, constateert dat de AIVD zoveel tijd besteedt aan islam- en ander terrorisme, dat politiek activisme en andere bedreigingen van het land en zijn bestuur onderbelicht blijven. Volgens de commissie is dat een ,,onwenselijke situatie''.

Terwijl steeds meer van de dienst wordt verwacht – volgens de commissie te veel – is de AIVD niet in staat gebleken om een ,,realistische en operationele strategie te ontwikkelen''. De AIVD deelt de kennis die hij heeft onvoldoende met andere diensten die betrokken zijn bij de bescherming van de nationale veiligheid.

Vooral de samenwerking met de politie baart de commissie zorgen. De AIVD heeft juridisch voldoende mogelijkheden om zijn werk te doen, maar omvoldoende capaciteit om een aantal bevoegdheden uit te oefenen, aldus de commissie.

Tegelijkertijd moet de AIVD opereren in een complexe bestuurlijke structuur: de bevoegdheden van Binnenlandse Zaken en Justitie zijn volgens de commissie onduidelijk en ,,voor meerdere uitleg vatbaar''.

Volgens de commissie moet één minister de dienst aansturen, die van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties, dat daartoe meer mogelijkheden moet krijgen. De ambtelijke steun waarover de minister en de secretaris-generaal op het ministerie van Binnenlandse Zaken nu beschikken moet volgens de commissie worden uitgebreid.

Volgens de commissie moet de AIVD meer van zijn informatie delen met andere partners in `de veiligheidsketen', zoals korpschefs, burgemeesters, hoofdofficieren van justitie en de leiding van bijzondere opsporingsdiensten. Ook de interne uitwisseling van informatie moet worden verbeterd, zo vindt de commisie. [Vervolg AIVD: pagina 2]

AIVD

'Andere cultuur nodig'

[Vervolg van pagina 2] Dat lukt volgens de commissie alleen als er binnen de dienst een cultuurverandering plaatsvindt, ,,waarbij AIVD-medewerkers eerder geneigd zijn om informatie te delen''. Ook moeten de informatiesystemen binnen de dienst toegankelijker en bruikbaarder worden gemaakt. Dat is ook nodig om de informatieuitwisseling met andere diensten te verbeteren. De AIVD moet grotere bereidheid hebben om informatie over te dragen aan de politie. Dat geldt ook voor de samenwerking met de regionale inlichtingendiensten (RID's) bij de regiokorpsen van de politie. Pogingen om de relatie met die diensten te verbeteren, hebben volgens de commissie ,,maar beperkt resultaat opgeleverd''.

Binnen de korpsen worden de RID's veelal ,,kwantitatief en kwalitatief'' behandeld als stiefkinderen. Bovendien vuurt de AIVD vragen op die teams af zonder dat die onderling worden afgestemd. Dat heeft overbelasting tot gevolg. De dubbelrol van die regionale inlichtingendiensten een vooruitgeschoven post van de AIVD die onder de verantwoordelijkheid van de korpschef valt levert in de praktijk verwarring op. Volgens de commissie is het de vraag in hoeverre de huidige constructie met de RID-teams 'de meest geschikte is'. De kwaliteit en kwantiteit van de inlichtingenfunctie bij de regiokorpsen moet bij voorrang versterkt worden, zo luidt een van de aanbevelingen in het rapport.

Volgens de commissie moet de AIVD bij onderzoek naar moslimradicalisme haar aandacht voor moskeeën en andere openbare ruimtes verschuiven naar beperktere vormen van radicalisering, zoals via internet. De AIVD maakt inmiddels gebruik van de mogelijkheid om de activiteiten van potentiële terroristen te `verstoren', zonder dat er concrete verdenkingen zijn van strafbare feiten. Maar de procedure van dergelijke operaties moet nauwkeuriger worden omschreven. De AIVD kampt binnen het centrum islamitische terrorisme met een tekort aan medewerkers met voldoende talenkennis om geluidsbanden te kunnen afluisteren.