Cilindrische luidspreker versterkt hele zaal

Cilindrische luidsprekers kunnen de complexe systemen voor geluidsversterking bij muziekconcerten vervangen.

In augustus 1965 traden The Beatles op in een uitverkocht Shea Stadium in New York voor 55.000 krijsende tieners. De groep kon zichzelf nauwelijks horen spelen via de weinige 100 watt versterkers op het podium.

De geluidsindustrie begreep dat dit zo niet langer kon. Bij massaconcerten moest het geluid voortaan op een heel andere manier worden versterkt. Tijdens het legendarische popfestival Woodstock in 1969 (met 300.000 bezoekers) werd dan ook voor een andere aanpak gekozen: voortaan werkte men met drie volledig gescheiden geluidssystemen: grotere instrumentversterkers achter de muzikanten, zogenoemde PA-luidsprekers die op of aan weerszijden van het podium naar het publiek gericht staan en monitorluidsprekers op het podium, zodat de muzikanten zichzelf en elkaar beter kunnen horen. Anno 2004 wordt nog altijd van deze opstelling gebruikgemaakt.

Zelfs een eenvoudige band moet hierdoor heel wat apparatuur met zich meeslepen. Het geluid in de zaal moet vaak apart worden ingeregeld, meestal via een aparte mengtafel. Bezwaarlijker is dat het geluid op het podium heel anders klinkt dan in de zaal, waardoor muzikanten vaak geen idee hebben hoe hun spel overkomt. Voor het publiek is er het nadeel dat ze naar de gemixte stemmen en instrumenten uit de PA-versterkers luisteren, en dat het geluid zelden komt vanuit de positie van de muzikant op het podium. Dat leidt weer tot desoriëntatie bij het publiek, dat niet meteen ziet wie er op het podium een solo speelt. Ook leidt terugkaatsing van het geluid van de instrumentversterkers in combinatie met het zaalgeluid tot een rommelig geluidsbeeld.

Ondanks al deze bezwaren is er op dit gebied in meer dan dertig jaar niets veranderd. Maar het bedrijf Bose, vooral bekend van home cinema-systemen en spraakversterking voor zalen, had maar weinig te verliezen en ontwikkelde een cilindrische radiatorluidspreker die bestaande zaalversterkingssystemen volledig kan vervangen.

De cilindervormige versterkers (2.950 euro) worden achter de muzikanten op het podium opgesteld. Door de cilindervorm kan het geluid gelijkmatig over het podium en de zaal worden `geprojecteerd'. En aangezien het geluid met de afstand maar zeer geleidelijk in volume afneemt, blijven de volumeniveaus veel consistenter voor de muzikanten en het publiek.

Bose claimt dat met de luidsprekers een akoestisch optreden kan worden nagebootst: het geluid komt uit richtingen die overeenkomen met de posities van de muzikanten op het podium.

Omdat de luidsprekers geen lage tonen kunnen weergeven moet nog wel een lagetonenluidspreker (van 450 euro) worden bijgeplaatst, maar meer is er niet nodig. Het hele systeem doet denken aan een zeer groot uitgevallen home cinema-systeem. Zelfs het inregelen gebeurt met een afstandsbediening.

Tijdens een demonstratie in Amsterdam kwamen er wel een paar tekortkomingen aan het licht. Doordat de zangluidsprekers achter de muzikanten staan, lijkt ook solozang vanachter het podium te komen, wat erg onnatuurlijk overkomt. Gitaristen hechten bovendien nogal belang aan de klankkleur van specifieke gitaarversterkers die Bose niet kan bieden. Een mengeling van oudere en cilindrische versterkers is wel mogelijk, zegt Bose, maar niet aan te raden.

Tjako Fennema, hoofdredacteur van het blad Gitarist, is niettemin positief: ,,Het geluidsvolume kan met dit systeem beter in de hand worden gehouden. Het geheel maakt de zaken voor muzikanten een stuk overzichtelijker.''