Autosnelweg was al jaar te glad

Het wegdek van delen van de autosnelweg A12 voldeed een jaar geleden al niet aan de stroefheidsnorm van Rijkswaterstaat. Er werd niet voor gewaarschuwd.

Rijkswaterstaat is nalatig geweest bij het nemen van maatregelen om ongevallen op het gladde wegdek van de A12 tussen Nootdorp en Zoetermeer te voorkomen, zo vindt het CROW, het nationale kennisplatform voor infrastructuur. Op het weggedeelte deden zich vorige maand vrijwel tegelijkertijd drie kettingbotsingen met 42 auto's met als gevolg 12 gewonden.

Ruim een jaar geleden, in oktober 2003, bleek bij een reguliere controle dat het wegdek ter plaatse niet voldeed aan de norm voor stroefheid, zo stelt een woordvoerder van Rijkswaterstaat. Rijkswaterstaat legt de stroefheidsnorm aan de eigen regionale directies op een getal van 0,38. Bij de reguliere, tweejaarlijkse meting, bleek dat de stroefheid iets boven de 0,37 lag. Na de meting werd besloten tot vervroegd onderhoud, dat echter pas in 2005 zou plaatsvinden. ,,Het kost tijd om zulk onderhoud in te plannen'', aldus een woordvoerder van Rijkswaterstaat.

In de tussentijd werden geen snelheidsperkingen ingesteld of waarschuwingsborden geplaatst. ,,Dat is het wel minste wat Rijkswaterstaat had kunnen doen'', zegt Marc Eijbersen, projectmanager bij het CROW. Het CROW adviseert provincies, waterschappen en gemeenten onderhoud in te plannen als bij controle het zeer open asfaltbeton onder de 0,45 komt. ,,Dat is een waarschuwingsgetal'', aldus Eijbersen.

Rijkswaterstaat heeft onlangs naar aanleiding van de drie ongevallen op de A12 de stroefheid op het Nederlandse rijkswegennet onderzocht. Daaruit bleek dat in totaal 41 kilometer snelweg niet aan de stroefheidsnorm voldoet. Al deze weggedeelten bevinden zich in Zuid-Holland, op delen van de A12, de A16, de A27 en de A44. Na deze bevindingen heeft Rijkswaterstaat besloten het geplande groot onderhoud vervroegd uit te voeren. In afwachting daarvan zijn nu wél verkeersmaatregelen getroffen. Op weggedeelten met een stroefheid van 0,36 en 0,37 zijn borden geplaatst die waarschuwen voor slipgevaar. In bochten en op weggedeelten die nog gladder zijn, geldt een snelheidsperking.

De Dienst Weg- en Waterbouwkunde, een afdeling van Rijkswaterstaat in Delft, stelt op dit moment een onderzoek in naar de oorzaak van de gladheid. Daarbij wordt onder meer de stroefheid van het Zuid-Hollandse asfalt getest en vergeleken met een referentiemateriaal. De resultaten daarvan worden volgende maand verwacht. Over de oorzaak valt nog niets te zeggen, aldus Rijkswaterstaat.

De gladheid van het zeer open asfaltbeton (zoab) komt volgens deskundigen onverwacht. Gebruikelijker zijn spoorvorming en losrakende steentjes. De afnemende stroefheid is een gevolg van polijsting van de steentjes die in het zoab zijn verwerkt als gevolg van het contact met autobanden. Fabrikanten van het asfaltbeton hebben de afgelopen jaren de levensduur van het zoab verlengd tot tien à twaalf jaar. Dit is vooral gebeurd door de gebruikte steentjes beter vast te zetten aan het bitumen, dat voor dat doel een andere samenstelling heeft gekregen. Daardoor laten de steentjes niet al na een jaar of zeven los, maar enkele jaren later. Effect van deze langere levensduur is wel dat de stroefheid van de steentjes afneemt, stelt Evert de Jong, woordvoerder van VBW Asfalt, de vereniging van asfaltproducerende en -verwerkende wegenbouwbedrijven in Nederland.

Als mogelijke oplossing noemt De Jong het gebruik van andere soorten steentjes. Nu nog zitten in het zoab de steensoorten morene of Nederlandse steenslag verwerkt. Wellicht kunnen stenen met een meer zandachtige structuur leiden tot een hogere stroefheid, met behoud van de langere levensduur van het zoab.

De afgenomen stroefheid als gevolg van het gewijzigde productieproces verklaart niet dat alleen in Zuid-Holland enkele zoab-wegen niet aan de normen voldoen, en de wegen in de rest van Nederland wel, hoewel ook daar de verkeersintensiteit groot kan zijn. De directie Zuid-Holland van Rijkswaterstaat hanteert dezelfde normen als de overige directies, aldus de woordvoerder.