`Sociaal beleid is onze achilleshiel'

Met een berisping over het sociale beleid hebben lokale CDA-bestuurders hun Haagse partijgenoten hardhandig tot de orde geroepen. `De mensen in het land zijn het zat.'

Op het partijcongres van het CDA, afgelopen zaterdag, leed de top van de partij een gevoelige nederlaag. Het congres nam een resolutie aan waarin het kabinet Balkenende en de CDA-fractie in de Tweede Kamer zwaar worden bekritiseerd. Zij zouden de solidariteit uit het oog zijn verloren en de bezuinigingen hebben afgewenteld op de minima.

,,Een uitzonderlijke gebeurtenis'', zegt Arend Jansen, indiener van de resolutie. Jansen is sinds 1978 actief in het CDA. Hij was negen jaar langpartijbestuurslid en is nu voorzitter van de Basisgroep Sociale Zekerheid en gemeenteraadslid van de gemeente Voorst. De Basisgroep is een organisatie van uitkeringsgerechtigden binnen de partij die al 19 jaar ijvert voor de belangen van werklozen.

Partijvoorzitter Van Bijsterveldt, minister De Geus (Sociale Zaken) en fractievoorzitter Verhagen ontraadden de resolutie met klem. Toch denkt Jansen dat het partijbestuur ,,hier achteraf helemaal niet ongelukkig mee is want het levert een sociaal gezicht op. Alleen Verhagen heeft mij niet gefeliciteerd.'' Volgens Jansen staan Haagse politici steeds verder af van CDA-ers in het land. ,,Maar hoe lang dit goed gaat is de vraag. Er is veel irritatie.''

Verklaart die irritatie dat het congres tegen de zin van de partijtop heeft ingestemd met uw gewijzigde resolutie?

,,De mensen in het land zijn het zat. Wethouders, met name in de grote steden, zien hun voorzieningen geschrapt worden. Plaatselijke politici zijn bang dat er over een paar jaar grote klappen vallen. Minima moeten kunnen participeren. Ze moeten bijvoorbeeld toegang houden tot bibliotheken. Het doel van de resolutie was om hiervoor te zorgen.''

Er is dus een kloof tussen CDA-politici in Den Haag en bestuurders en leden in het land?

,,Als dat niet het geval is, was de resolutie niet zo overweldigend aangenomen. Het komt omdat het CDA in een coalitiekabinet zit. De Geus is wel minister van Sociale Zaken, maar hij moet natuurlijk compromissen sluiten met de VVD.''

Is dat de enige reden waarom de top zover van de leden af staat?

,,Ik ben van mening dat politici als ze eenmaal in Den Haag zijn, worden meegesleurd door beleidsdenken waarvan de burger zegt: dat werkt zo niet. De bezoeken van onze Kamerleden aan afdelingen in het land lopen ook niet altijd even vriendelijk. Het is onzin te beweren dat het sociaal beleid onbegrepen is door slechte communicatie, zoals het kabinet en Kamerleden beweren. Wij krijgen per week vijftien tot twintig reacties van mensen die precies weten wat er aan de hand is. En juist daarom zijn ze ertegen.''

Neemt dit verschil tussen `Den Haag' en `het land' toe?

,,Het wordt groter naarmate Den Haag meer beleidsonderwerpen afschuift op de gemeenten zonder de benodigde gelden te leveren. Gemeenten moeten meer doen, maar eerst wordt er op de uitvoering hiervan bezuinigd, én er worden meer regels gegeven. Zo wordt er door veel lokale bestuursleden over gedacht.''

Het CDA-congres liet al eerder doorschemeren ongerust te zijn over het sociaal beleid. Waarom werd nu wel doorgezet?

,,Het sociaal beleid is altijd al de achillishiel van het CDA. Vooral praktiserend christenen hebben bezwaren tegen inkrimpingen. Er is nu wel een grens bereikt. Mensen zien nu de gevolgen van het beleid; wat er allemaal uit het ziekenfondspakket geschrapt is: fysiotherapie, de tandarts.''

Heeft deze gebeurtenis politieke gevolgen?

,,Er zal geen één CDA'er zijn die zich niet aan de resolutie zal houden. Met deze uitspraak van het congres is de Kamerfractie niet meer zo vrij als ze was. Tot nu toe werd het gelijk van Den Haag er ingeramd. In het verleden stemden CDA'ers vaak met het hart bij de partij, maar niet helemaal met hun eigen hart. Dat is nu wel gebeurd: de manipulatie door de partijtop zoals in de jaren tachtig willen we niet meer.''

Passen het CDA en u nog wel bij elkaar?

,,Die partij is mijn partij en zal dat blijven. Juist omdat ze zich kwetsbaar op durft te stellen, zoals bij het congres gedaan is, blijft ze dynamisch.''