Conflict over incasseringsvermogen

De discussie over godslastering tussen Donner (CDA) en Verdonk (VVD) draait om de vraag of moslims in de Nederlandse maatschappij anders behandeld mogen worden dan christenen.

De regeringspartijen CDA en VVD zijn verdeeld over de omgang met godsdienstzaken. Dat bleek eerder in discussies over het sluiten van moskeeën, het oprichten van islamitische scholen en het opzetten van een Nederlandse imam-opleiding. Gisteren werd dat verschil opnieuw duidelijk gemaakt, door minister Verdonk (Vreemdelingenzaken en Integratie, VVD).

In het tv-programma Buitenhof reageerde ze met onverbloemde scepsis op uitspraken van minister Donner (Justitie, CDA) een dag eerder op het CDA-congres in Utrecht. Donner zei daar tegen de christen-democratische achterban dat het kabinet reeds bestaande wettelijke mogelijkheden om godslastering aan te pakken strenger zal gaan toepassen.

,,Ik kan me toch niet voorstellen dat collega Donner bedoelt dat wij dan naar een lager incasseringsniveau toe moeten met zijn allen'', was de reactie van de VVD-minister. Zij verwees expliciet naar moslims, die volgens haar minder kunnen hebben dan ,,de gemiddelde Nederlander, ook dan de gelovige Nederlander''.

Op het eerste gezicht lijkt vooral sprake van een verschil in het accent dat beide ministers leggen. Op het CDA-congres varieerde Donner immers op een passage uit de brief die hij vorige week met minister Remkes (Binnenlandse Zaken, VVD) naar de Tweede Kamer stuurde. Het kabinet is er al langer mee bezig, staat daar, de mogelijkheden te onderzoeken om belediging en godslastering sneller strafbaar te stellen. De brief is mede verstuurd namens de minister van Vreemdelingenzaken en Integratie. Verdonk dus.

Zij verzette zich gisteren dan ook niet tegen de plannen zelf, om godslastering sneller aan te pakken. Verdonk plaatste deze maatregel in de context van het verdedigen van grondrechten. ,,En dit is er een van'', aldus Verdonk, in een kennelijke verwijzing naar de vrijheid van godsdienst.

De angst van Verdonk is vooral, zo lichtte haar woordvoerder vanmorgen toe, dat ,,de discussie te veel één kant op gaat''. Gisteren opperde Verdonk dat Donner met zijn uitspraken ,,een signaal wil afgeven vanuit de christen-democratische hoek''. Zij zette er het liberale accent tegenover. Ook aan het prediken van homohaat en het achtergesteld houden van vrouwen zijn `grenzen', aldus Verdonk. De nadruk mag niet te veel komen liggen op godslastering alleen.

De uitlatingen van Verdonk illustreren dat het toch om meer gaat dan een accentverschil. Haar uitspraken passen in het al langer sluimerende, wezenlijke verschil van opvatting tussen de christen-democraten en de liberalen over de mate waarin de aanhangers van de islam in Nederland anders moeten worden behandeld dan christenen.

Zo bepleitte VVD-leider Zalm vorig jaar, op een VVD-congres, strengere eisen bij de oprichting van nieuwe islamitische scholen. Het CDA zag de (financiële) gelijkstelling van bijzondere en neutrale scholen in grondwetsartikel 23 in gevaar komen en protesteerde. Ook drong de VVD maandenlang – tegen de zin van het CDA – aan op meer mogelijkheden om radicale moskeeën aan pakken.

Binnen het kabinet werpt Verdonk zich van de VVD-ministers het meest op als de vertolker van het liberale geluid dat in de Tweede Kamer afkomstig is van VVD-fractieleider Van Aartsen en Ayaan Hirsi Ali. Terwijl andere ministers sinds de moord op Van Gogh er op hameren dat een tegenstelling tussen moslims en niet-moslims moet worden voorkomen, voegt Verdonk daar steeds aan toe wat de moslimgemeenschap zelf moet doen. Dat deed zij begin deze maand tijdens de herdenkingsbijeenkomst voor Van Gogh in Amsterdam en vorige week tijdens de EU-integratietop in Groningen. Gisteren keerde zij zich tegen de `slachtofferrol' die moslims volgens haar te makkelijk aannemen.

Daartegenover staan met regelmatige uitspraken van CDA'ers om te benadrukken dat moslims en christenen op dezelfde manier moeten worden behandeld. Het CDA heeft de hoop gevestigd op gematigde moslims voor de ontwikkeling van een islamitisch-democratisch geluid, analoog aan de christendemocratie. Uit de reacties van dit weekeinde blijkt dat het verschil tussen CDA en VVD zich voortzet bij andere partijen. Oppositiepartij PvdA zit dichter bij het CDA, junior-regeringspartij D66 bij de VVD.