Zet Geert Mak, Nelleke Noordervliet en Imme Dros nu aan het werk om er een verhaal van te maken

Goed idee, zo'n debat over de historische canon. Wat voor ons ligt is een wijs en weloverwogen overzicht op ons verleden. Wat let ons om nu eens, als eerste land in het rijke Westen, de knip te trekken en een prachtig verhaal te laten samenstellen door de beste schrijvers die we rijk zijn? (Als eerste valt daarbij te denken aan vertellers als Nelleke Noordervliet en Geert Mak.)

Zou het, met de goed afgewogen en in samenhang gebrachte feiten die er nu liggen als basis, niet een gemiste kans zijn om niet alle Nederlands(talig)e kinderen een verhaal voor te zetten, waarvan de gemeenschappelijke en daardoor versterkte inspiratie bij kan dragen aan de heden zo gewenste cohesie in de samenleving? Was het niet juist het verhaal, als voertuig van normen en waarden, waar het ons aan ontbrak volgens Kees Schuyt (NRC 2/11/03), eerder dan aan normen en waarden sec?

Kunnen gebeurtenissen uit het verleden niet een collectieve steun in de rug zijn op onzekere momenten, waar het erop aankomt zich te toetsen aan voorbeeldgedrag van hoe lang geleden ook? Een voorbeeld: het waren `de ouden', Bolkestein en Van Agt, die ons afgelopen zondag in het programma Buitenhof een lesje leerden hoe – relativerend – te denken over de moord op Van Gogh door terug te grijpen naar het verleden (respectievelijk de Tweede Wereldoorlog en de stichting van de staat Israël). Hoe breng je het verleden zoals deze heren het deden, `alsof je erbij bent geweest'? Door een verhaal. Niet per se een `verhaal-voor-kinderen', het mag best ook geschikt zijn voor volwassenen. Er zijn best schrijvers die zich tussen beide werelden op hun gemak voelen (Imme Dros bijvoorbeeld). Bovendien mogen kinderen voor de verandering best eens op hun tenen staan, in plaats van alles naar hen neergereikt te krijgen.

Om dit voorstel af te ronden is een vergelijking met de Bosatlas nuttig, en wel op twee manieren. Ten eerste de concentrische, steeds verder gaande uitbouw met ons eigen land als vertrekpunt. Een verhaal-als-canon kan op dezelfde manier Nederland centraal stellen, maar zich steeds verder op het pad van de wereldgeschiedenis begeven. Ten tweede wordt de Bosatlas bij elke nieuwe druk een beetje beter en aangepast aan de actuele stand van zaken. Bij het verhaal-als-canon kan het idem dito toegaan: bij elke nieuwe druk een verbetering van compositie, nieuw ingevoegde fragmenten, stijl en literaire kwaliteit optimaliserend.

Waren het niet Battus en zijn mannen die door Erasmus in de Antibarbari ten tonele werden gevoerd om voor hun kinderen de allerbeste (dus, voor die tijd, klassieke) boeken in het onderwijs te eisen? Laten we in het land van Battus (hij was stadsklerk te Bergen op Zoom) Erasmus' dwingende adviezen ter harte nemen en ons onderwijs voorzien van het beste dat welk onderwijs dan ook kan bieden: een mooi en goed verteld verhaal, liefst een dat zich niet schaamt voor een modern-klassieke status.