Politiewerk mist vaak samenhang

Gebrekkige samenwerking van opsporings- en veiligheidsdiensten spelen niet alleen in Nederland de overheid parten bij effectief antiterreurbeleid. Ook Spanje kampt met het probleem van onvoldoende coördinatie tussen de vier verschillende politiemachten die dat land kent. Betere samenwerking had daar mogelijk zelfs de aanslagen van 11 maart kunnen voorkomen.

Dat schrijft de Spaanse criminoloog P. Stangeland, als hoogleraar verbonden aan de Universiteit van Málaga, in een bijdrage voor het blad Justitiële Verkenningen van het ministerie van Justitie. Niet alleen gebrekkige coördinatie, maar ook de beperkingen die de privacywetgeving in Spanje oplegt, beperkt de onderlinge communicatie van opsporingsdiensten en de uitwisseling van informatie.

Stangeland noemt als voorbeeld de vrachtwagen die de terroristen voorafgaand aan de aanslagen gebruikten. Dat was een in september gestolen voertuig waarmee ze, met de originele kentekenplaten, rondreden in Madrid. Voor de aanslagen deelde de gemeentepolitie van Madrid de vrachtwagen elf keer bekeuringen uit wegens foutparkeren. Omdat de gemeentepolitie niet de beschikking had over de databestanden van de landelijke politie van gestolen auto's, leidden die bekeuringen niet tot argwaan.

De terroristen gingen bij de voorbereidingen over de hele linie nonchalant te werk. Ze lieten vingerafdrukken achter op de zakken waar de bommen in zaten en maakten gebruik van gestolen mobiele telefoons. Bovendien waren zeven terroristen al bekend bij de politie en verdacht van samenwerking met terroristische organisaties. Twee anderen uit de groep waren politie-informanten en functioneerden als tipgever voor de Guardia Civil bij drugsbestrijding. ,,Als de coördinatie van de politie beter was geweest'', aldus Stangeland, ,,hadden ze vrij gemakkelijk gearresteerd kunnen worden.''

Antiterreurbeleid dat gericht is op het bemoeilijken van de financiering van terrorisme biedt volgens Stangeland nauwelijks soelaas. De terreuraanslag van 11 september 2001 in de Verenigde Staten kostte minder dan een half miljoen dollar, terwijl de aangerichte schade meer dan 800 miljard dollar bedraagt. De financiering van de aanslagen in Madrid kostte maar een fractie van die in de VS. En tot nu toe is er ,,geen enkel bewijs dat daarvoor externe fondsen zijn gebruikt''.