NSDAP-kaart Bernhard in stripbiografie

Dat prins Bernhard lid is geweest van Hitlers NSDAP wordt nog maar zelden betwijfeld. Het bewijs staat in een vandaag verschenen biografie in stripvorm.

De enige andere persoon aan wie striptekenaar Erik Varekamp heel misschien een stripboek zou willen wijden is Johan Cruijff. Maar prins Bernhard is een categorie apart. ,,Hij heeft iedereen die er in de vorige eeuw toe deed de hand geschud. Hij is zijn hele leven al verwikkeld in schimmige zaakjes. Die auto's, die vliegtuigen, die uniformen, het is allemaal perfect materiaal voor een striptekenaar.''

Aanvankelijk wist Varekamp niet meer van Bernhard dan drie dingen: Lockheed, Greet Hofmans en het Wereld Natuur Fonds. Nadat hij met scenarist Mick Peet besloot om een stripboek aan Bernhards leven te wijden, zijn ze zich eerst flink gaan inlezen. Veertien maanden later is het eerste deel van de trilogie `Agent Orange' gereed: de jonge jaren van prins Bernhard. Het stripboek - de uitgever prefereert graphic novel - werd vanochtend gepresenteerd in café Het Paleis in Amsterdam, pal achter het Koninklijk Paleis.

Geschiedschrijving met een knipoog. Zoals bijvoorbeeld blijkt uit de scène die zich afspeelt in de herfst van 1933. Aschwin zur Lippe-Biesterfeld toont trots zijn diploma Chinees tolken aan zijn drie jaar oudere broer Bernhard. Dat moeten we vieren, zegt Bernhard, laten we naar de film gaan. Een plaatje verder staan de broers voor een affiche van King Kong, de reuzenaap. Lijkt me leuk, zegt Aschwin. Bernhard: ,,'t Komt op mij nogal ongeloofwaardig over!''

Dat is leuk voor wie weet dat Bernhard tot vandaag aan toe wordt achtervolgd door de associatie met een King Kong uit de oorlogsjaren, dubbelspion Christiaan Lindemans. Een ander soort knipoog zit in de historische accuratesse: het filmaffiche dat de broers bekijken is een echo van het oorspronkelijke affiche uit 1933.

,,Een satirische weergave van het levensverhaal van prins Bernhard zur Lippe-Biesterfeld zoals dat naar voren komt uit de publicaties die over hem zijn verschenen'', noemen Varekamp en Peet hun boek. Ze benadrukken dat ze gebeurtenissen hebben gedramatiseerd, aangepast of vereenvoudigd. Soms is er sprake van speculatie. Als de eerste vlucht van Bernhard en Aschwin bij de Fliegersturm met een crash in een meertje eindigt, roept zijn vader uit: `Die vliegtuigen worden nog `ns z'n ondergang!'

`Agent Orange' biedt echter meer dan satire. Om te voorkomen dat lezers denken dat de makers alle avonturen bij elkaar hebben verzonnen, hebben ze achterin het boek een biografische verklaring van historicus Coen Hilbrink opgenomen. Bij deze tekst staan drie documenten afgedrukt die aantonen dat Bernhard lid is geweest van de nationaal-socialistische NSDAP. Een van de drie documenten is een lidmaatschapskaart, met vermelding van Bernhards naam, adres en geboortedatum.

Bernhard heeft altijd ontkend dat hij lid is geweest van de NSDAP. Naar eigen zeggen is hij tussen 1933 en 1935, tijdens zijn rechtenstudie in Berlijn, lid geweest van de Motor SA, Fliegersturm en Motor SS. Hilbrink: ,,Lid zijn van de SA en de SS, maar niet van de NSDAP lijkt net zo vreemd als kapelaan te zijn maar niet katholiek.''

Samen met NIOD-onderzoeker Gerard Aalders publiceerde Hilbrink begin 1996 het boek `De affaire-Sanders', waarin op basis van stukken uit de National Archives in Washington Bernhards partijlidmaatschap tussen 1 mei 1993 en 8 januari 1937 als ,,vaststaand'' werd bestempeld. Het werd een nationale rel. Negen jaar later is Bernhard volgens Aalders ,,de enige in Nederland die volhoudt dat hij geen partijlid is geweest.'' In Bernhards open brief in de Volkskrant van begin dit jaar, waarin hij reageerde op vele oude aantijgingen, bleef de kwestie ongenoemd.

Aalders beschikte in 1996 al over de kaart die nu is afgedrukt. Hij noemt het nu het meest overtuigende van het dertigtal bewijzen dat hij aandroeg. ,,Afdrukken was toen niet opportuun geweest, het lag allemaal te gevoelig. We hebben de details van de kaart wel beschreven in een uitgebreide voetnoot.'' Aalders verwacht niet dat de afgedrukte lidmaatschapskaart het debat zal heropenen. ,,Hooguit vindt de RVD de prins als stripfiguur ongepast.''