`Fuck patois' Wolfe wekt ergernis in VS

Het nieuwste boek van Tom Wolfe – over het studentenleven – is matig ontvangen in de VS. Het deert de schrijver en zijn publiek niet.

Als dandy-journalist-schrijver Tom Wolfe zich opmaakt om te gaan voorlezen voor een bomvolle boekhandel in New York, trekt hij een witte leesbril uit de borstzak van zijn witte double breasted pak. Een witte leesbril!

Het zou een scene kunnen zijn uit Wolfe's eigen laatste roman, I Am Charlotte Simmons, waarin Wolfe het moderne studentenleven onder de loep neemt. Net zoals bij zijn bestsellers The Bonfire of the Vanities (1987) en A Man in Full (1998) wemelt het boek van wat hij noemt `status qualifiers', kleine uiterlijke details die veel zeggen over welke plaats iemand inneemt in de sociale rangorde. In 676 pagina's leeft hij zich ook weer stilistisch uit, met SCHREEUWENDE hoofdletters, een spel met interpunctie, zelfverzonnen obscene rapteksten, en een stortvloed aan grof studentenjargon, door hem `fuck patois' genoemd.

Wat blijkt? Studenten zijn maar in twee dingen geïnteresseerd: drank en seks, zoals Charlotte, het mooie, ijverige maar naïeve meisje uit de titel tot haar ontsteltenis moet vaststellen. In een kenmerkende passage wordt ze midden in de nacht door haar huisgenootje haar bed uitgewerkt omdat die weer eens een dronken corpsbal aan de haak heeft geslagen. Charlotte sputtert tegen. Vergeefs, ze wordt `sexiled'. Het laat zich raden hoe het boek afloopt, namelijk dat het moreel bederf ook bij de onschuldige Charlotte toeslaat, onder druk van haar leeftijdsgenoten.

Een nieuw boek van Wolfe is altijd een gebeurtenis, zeker als hij, zoals nu, in een eerste druk van 1,5 miljoen exemplaren verschijnt, met drie voorpublicaties en een veelvoud aan media-optredens. Menigeen vraagt zich wel af hoe geloofwaardig Wolfe's `reportage' uit hedendaags studentikoos Amerika is. Kan een 73-jarige schrijver een waarheidsgetrouwe beschrijving geven van wat er leeft onder achttien tot vijfentwintigjarigen, zelfs als hij daarvoor, zoals hij zegt, vier jaar onderzoek heeft gedaan aan universiteiten?

Nee, zegt een studente aan Duke University in North Carolina, de universiteit die volgens velen model heeft gestaan voor I Am Charlotte Simmons. In een recensie noemt ze Wolfe ,,out of touch''. Simpel voorbeeld: volgens Wolfe schrijft de studentenmode tegenwoordig Diesel spijkerbroeken voor. Niet waar! weet zij. Erger, de karakters in zijn boek, aldus Gorman, zijn `bespottelijk'. Het enige wat ze doen is ,,aantonen hoe oud Wolfe is''.

De recensies in de landelijke pers zijn evenmin mals. The New York Times noemde het boek `plat', `schraal' en `tot in den treure voorspelbaar', kortom een 'teleurstellend lege roman'. De criticus van de Washington Post voelde zich na lezing van het boek ,,besmeurd en emotioneel gemanipuleerd'' door de schrijver. Alleen The Wall Street Journal zag iets positiefs, namelijk dat Wolfe de intellectuele armoede en totale amoraliteit onder studenten blootlegt, en dat bovendien deed ,,op de beste manier dat dat kan worden gedaan''.

Wolfe is vertrouwd met slechte kritiek. Hij wordt niet serieus genomen door de literaire voorhoede. Wolfe kreeg bij de Amerikaanse presidentsverkiezingen weer de wind van voren, omdat hij een van de weinige schrijvers is die niet allergisch zijn voor Bush. ,,Ik zou alleen al op Bush stemmen om op het vliegveld al die mensen te kunnen uitzwaaien die zeggen naar Londen te verhuizen als Bush herkozen wordt'', zei Wolfe. ,,Er moet toch iemand achterblijven.''

Tijdens zijn voorleesavond in New York is er van de kritiek niets te merken. Het publiek lacht op de juiste momenten. Dus ook als Wolfe zijn broekspijp omhooghoudt om zijn bruin-witte brogues van Engelse makelij te tonen aan zijn fans. ,,Sla de wintersport dit jaar over'', zegt Wolfe. ,,Dan kun je je misschien deze schoenen veroorloven.''