Energie besparen: het kán

De energierekening is de afgelopen vier jaar met zo'n 25 procent gestegen. En het einde is nog niet in zicht. In 2005 gaat een gemiddeld huishouden weer 100 tot 150 euro meer betalen. Wie onderstaande tips opvolgt, kan de schade voor een groot deel beperken.

Met de herfst in volle gang en de winter in aantocht is voor het huishouden het dure seizoen aangebroken: de verwarming staat weer aan en lampen branden vele uren per dag. Veelal handelingen die we gedachteloos doen, maar genadeloos tot uiting komen op de energierekening. Die zal, zo verwachten de energiebedrijven, door de hoge olieprijs en de stijgende ecotax in 2005 met maar liefst 10 procent stijgen. Wat neerkomt op een stijging van 100 tot 150 euro voor een gemiddeld huishouden.

Dat geld is vrij eenvoudig terug te verdienen met bewuster gedrag, volgens Puk van Meegeren, hoofd communicatie van Milieu Centraal, een onafhankelijke organisatie die voorlichting geeft aan consumenten. ,,Driekwart van de energierekening wordt bepaald door verwarmingskosten. Dus daar is het meest te winnen.'' Wie bijvoorbeeld de verwarming 1 graad lager zet, bespaart al 7 procent op zijn rekening, ofwel zo'n 50 euro per jaar. Wordt de thermostaat op 15 graden gezet bij afwezigheid en één uur voor het slapengaan teruggezet naar 15 graden, dan bespaar je nog eens 50 euro op jaarbasis. ,,Die warmte blijft nog wel een uur hangen'', aldus Van Meegeren.

Daarmee in strijd lijkt het advies om een huis goed te ventileren. ,,Daardoor daalt de luchtvochtigheid, die ontstaat door koken, douchen en ademen. En droge lucht is makkelijker op te warmen dan vochtige'', legt Van Meegeren uit. Het openzetten van ventilatieroosters levert circa 45 euro per jaar op.

Behalve ander gedrag leveren ook grote investeringen op den duur flink wat geld op. Een hoogrendementsketel bijvoorbeeld is 20 procent zuiniger dan een standaard ketel. Winst: 160 euro per jaar. In 2000 had 39 procent van de huishoudens in Nederland een HR-ketel. Nieuwere cijfers zijn niet beschikbaar. Goede isolatie van een huis levert ook aardig wat op: verbruikt een niet geïsoleerd huis 2.100 kubieke meter gas per jaar, in een echt goed geïsoleerde woning wordt nog maar 700 kubieke meter verstookt. En dat scheelt 650 euro per jaar. Van Meegeren: ,,Dakisolatie levert het meeste op. Dat verdien je binnen twee tot tien jaar terug, afhankelijk of je het dak zelf isoleert of het laat doen.''

De aandacht voor energiebesparende maatregelen heeft het afgelopen decennium wel degelijk geholpen, volgens Van Meegeren. Tussen 1990 en 2003 daalde het gasverbruik voor verwarming met maar liefst 20 procent. Het verbruik voor warm water daarentegen steeg in die periode licht door het toenemende comfort in de badkamer. ,,Douchecellen met drie douchekoppen en sauna's kosten nu eenmaal meer warm water'', aldus Van Meegeren. Ook anderszins valt onder de douche geld te besparen: de gemiddelde Nederlander staat 8,5 minuut onder de douche en doucht 260 keer per jaar. Uitgaande van een zuinige douchekop en een gasgestookte combiketel met een gemiddeld rendement levert een minuut korter douchen per persoon per jaar een besparing op van 5 euro op de gasrekening.

Dat de gemiddelde Nederlander te weinig bewust omspringt met energie, heeft onder meer te maken met het feit dat er maar eenmaal per jaar een afrekening in de bus valt, volgens Van Meegeren. ,,Omdat we niet dagelijks met de energiekosten worden geconfronteerd, blijft bezuinigen lastig.''

Energiebedrijf Nuon heeft een computerprogramma ontwikkeld om het energieverbruik wekelijks bij te houden. Bovendien kan de consument op de website www.onlineenergieadvies.nl zelf uitrekenen hoeveel energie hij verbruikt. En zien hoeveel bomen er nodig zijn om de CO2-uitstoot te compenseren die vrijkomt bij het opwekken van de benodigde energie: anderhalf uur tv kijken per dag kost op jaarbasis maar 0,66 euro aan elektriciteit, maar er zijn wel acht bomen per jaar nodig om de kooldioxide-uitstoot te neutraliseren. Om de vaatwasser tweemaal per week te laten draaien (kosten: 22,93 euro) zijn 276 bomen nodig.

Terwijl het gasverbruik de afgelopen jaren daalde, is het verbruik van elektriciteit toegenomen: tussen 1990 en 2003 met 20 procent. De oorzaak is het groeiend aantal elektrische apparaten dat we in huis halen en het intensievere gebruik ervan. In 2003 spendeerde een gemiddeld huishouden 700 euro aan elektriciteit. ,,En dat terwijl klassieke apparaten als koelkast en wasmachine steeds energiezuiniger worden'', aldus Van Meegeren van Milieu Centraal.

Als voorbeeld van intensiever gebruik van apparaten noemt hij de computer. ,,Een pc standby laten staan, vergt dezelfde hoeveelheid stroom als een lamp van 30 tot 40 Watt continu laten branden. Dat kost zo'n 45 euro per jaar.'' Met het uitschakelen van andere apparaten in huis valt zeker 25 euro te besparen: denk aan tv's en video. Een tv op stand-by laten staan, kost 5 euro per jaar. De komst van adsl is niet bepaald goed geweest voor de energierekening, volgens Van Meegeren. ,,Het stand-by laten staan van de pc stijgt nu de kosten van `online zijn' niet meer terug te vinden zijn op de telefoonrekening.''

Bekend, maar nog steeds niet erg bemind bij de consument is de spaarlamp. ,,Het zijn niet langer onelegante, kille lampen'', zegt Van Meegeren. ,,En de winst tikt wel aan: met vijf spaarlampen win je al 40 euro per jaar, omdat een spaarlamp maar een kwart van de energie van een gewone lamp verbruikt. Weliswaar is de aanschafprijs van 7 euro veel hoger dan de 0,90 euro voor een gewone gloeilamp, maar een spaarlamp gaat wel zeven maal langer mee dan de gloeilamp.''

Met de wasmachine valt ook geld te verdienen. ,,Er wordt nog redelijk veel gewassen op 60 graden'', volgens Van Meegeren, ,,terwijl wasmiddelen tegenwoordig zo goed zijn dat de was met 40 graden ook wel schoon wordt. Bovendien wordt veel kleding gewassen om haar weer fris te laten ruiken, niet omdat ze vies is.'' Doe je driemaal per week een was op 40 in plaats van 60 graden, dan bespaar je 17 euro per jaar. En elke was die niet in de wasdroger verdwijnt, maar buiten te drogen wordt gehangen, levert 0,60 euro op.

Opladers, ten slotte, zijn eveneens energieverbruikers. Van Meegeren: ,,Ze blijven vaak in het stopcontact zitten als de gsm of de babyfoon allang weer opgeladen is. Bij elkaar kost dat toch een paar euro per jaar.''

Energie-adviseur Rob van der Plas van Nuon kan ook nog wel wat tips noemen.

,,Er doen heel wat fabels de ronde over energiezuinigheid'', vertelt hij. ,,Zo zou een keukenboilertje, die vaak wordt aangeprezen bij de aanschaf van een nieuwe keuken, zuinig zijn omdat het warm water niet de hele weg van de cv-ketel op zolder naar de keuken hoeft af te leggen. Het tegendeel is waar. Een keukenboiler kost per jaar ongeveer 75 tot 100 euro, de (warm)waterbesparing bedraagt 40 euro op jaarbasis.''

Ook bestaan er misverstanden over halogeenlampen. ,,Qua design zijn ze leuk, maar financieel niet. Halogeenlampen zijn energiezuiniger dan gloeilampen, maar vaak ontstaan hogere kosten doordat drie schemerlampen (3 60 watt = 240 W) met gloeilamp worden vervangen door tien halogeenspotjes (10 50 W = 500 W).

En als je een halogeenspot 50 procent dimt, betekent dat niet dat het de helft minder energie kost. Met 50 procent dimmen verbruik je nog ongeveer 75 procent van het energieverbruik zonder dimmen. Je kunt beter een lager wattage nemen dan een lamp dimmen.''

Er komen steeds meer onzuinige apparaten, volgens Van der Plas. ,,Airco's, vijvers, vloerverwarming, opladers, het kost allemaal energie. Veel mensen laten hun apparatuur bovendien stand-by staan. Al die stille gebruikers bij elkaar verbruiken jaarlijks in een huishouden gemiddeld 300 kWh en met elkaar net zoveel energie als een wasmachine (bij drie wassen per week).''

Heel veel dingen zijn gewoonte geworden, volgens Van der Plas, vooral op lichtgebied. ,,Denk eens na of al die lampen die 's avonds branden echt nodig zijn. Of kan er wel eentje uit?''