Bridget Jones geen rolmodel

Anders dan Sanderijn Cels vorige week beweerde, is Bridget Jones helemaal geen sterke femnistische vrouw, schrijft Faye Cliné. Begin van een vrouwenhumordebat.

In het artikel Lachen! in Leven &c van 6 november, schrijft Sanderijn Cels over de nieuwe Bridget Jones-film en hoe deze zich verhoudt tot de humor van de vrouw. Men zou na het lezen van dit artikel denken dat Bridget Jones over een uniek soort humor beschikt die de film zo bijzonder leuk maakt. Het enige wat de humor én de plot echter voortdrijft, is de naïviteit en de herkenbare stupiditeit van Jones. Vrouwen zijn inderdaad qua individu te onderscheiden door hun humor, maar hetzelfde geldt voor mannen. Jones' humoristische gebeurtenissen zijn tekenend voor vrouwelijke besognes: liever een grote lelijke onderbroek dragen dan een sexy string; bang zijn om jezelf voor schut te zetten in de buurt van een leuke man; obsessief staren naar lichaamsbeharing of vale complexie. Stuk voor stuk herkenbare, en daarom zo leuke, scènes. Maar niet tekenend voor een bepaald gevoel voor humor. Het personage Jones is misschien zelfs wel een humorloze karikatuur van een vrouw die vrouwen bang zijn om te zijn.

Jones leidt haar leven aan de hand van puberale verliefdheden op onbereikbare mannen. In dit opzicht doet zij denken aan de personages in tv-series als Ally McBeal en Sex and the City. De vrouwen Bridget, Ally en Carrie zijn alledrie succesvolle carrièrevrouwen, zijn de immer aanwezige biologische klok. Hoewel de kinderwens niet vaak nadrukkelijk naar voren komt, hangt het maatschappelijke stigma dat je toch wel getrouwd moet zijn voor je veertigste als een donderwolk boven hun hoofd. Hun obsessies met ex-geliefden is realistisch, net als de wens voor een man in hun leven, maar het constante gejammer maakt hen geen aimabele personages.

Men moet ook in het achterhoofd houden dat Jones wordt gespeeld door een actrice die het afschuwelijk vond om talloze kilo's aan te komen voor deze films. Moeten vrouwen echt de humor inzien van een Amerikaans meisje dat er normaal uit wil zien als een aan anorexia lijdende ballerina met het sex-appeal van een pelpinda? Blijkbaar wel, want Libelle-wedstrijd winnende bussen vol huisvrouwen storten zich binnenkort wederom op het fenomeen Jones.

Nu ben ik de slechtste niet, zeker geen radicale feministe, en als de film op video is, zal ik hem zeker kijken en hem zelfs leuk vinden. Maar ik weiger Jones (of Zellweger) als doorsnee-vrouw te zien, en zeker geen rolmodel. Want, ook al claimt Cels dat Jones een cultheldin is, zij is eigenlijk een zeer zwak voorbeeld van een zelfstandige vrouw. Ze is onzeker, naïef en afhankelijk van mannen en opnies van anderen. Haar constante zelfkritiek, die Cels enigszins romantiseert, is zeker een belangrijk aspect van reflectie. Echter, wanneer een vrouw constant op haar eigen fouten wijst, zal dit allerminst charmant overkomen en zal de vrouw in kwestie worden beticht als labiel en onzeker. Als Jones als rolmodel zou moeten worden aangeduid, is dat enkel omdat ze laat zien dat vrouwen ook best wel eens mogen stuntelen en dat zij niet alleen zijn in heimelijke genoegens. Ook carrièrevrouwen mogen in hun joggingbroek soapseries kijken en chocola eten, en alle vrouwen zijn onzeker over minuscule problemen als foute onderbroeken. Maar laten we eerlijk zijn, zouden wij als vrouw Bridget Jones willen zijn?

Wat de inzet in het artikel betreft, blijven vrouwen in films het object van visueel plezier en genot. Zoals feministisch theoriste Laura Mulvey heeft beschreven, wordt de vrouw ten alle tijde het subject van de zogenaamde male gaze. Dit geldt zeker voor de oudere Hollywoodfilms die geregisseerd werden door mannen. In de jaren vijftig (en eerder met Dietrich) mogen er dan wel sterke vrouwen zijn opgestaan, en werden mannen zelfs als zwak, onzeker en opgejaagd geportretteerd (zoals in North by Northwest), de vrouwen worden altijd geënsceneerd. De kleding vrouwelijk, het beeld soft focus en de blik lonkend. Hoewel Mulveys theorie aannemelijk is, vergeet zij, en vele feministes met haar, dat de vrouw begeerd wil worden. Niks mis met goede uitlichting en een Gucci-jurkje dus, maar vrouwen vullen zelden sterke rollen. Een enkele actrice lukt het om zich te evenaren aan een mannelijke rol (Oprah Winfrey in The Color Purple bijvoorbeeld) maar nog blijven zij het product van de patriarchale Westerse maatschappij waarin wij leven. Om zodoende Bridget Jones als een film te beschouwen die een ommekeer tot stand heeft gebracht is in mijn opinie een beetje te optimistisch.

Faye Cliné is BA in Film-, en Televisiewetenschappen

Reacties aan leven@nrc.nl

o.v.v. Bridget Jones