Zorgverlener is reddende engel buurtsuper

In Oppenhuizen kocht zorginstelling Talant een noodlijdende buurtsuper op. Vijf verstandelijk gehandicapten fungeren er als volwaardig personeelslid.

Afke Schellinga staat vandaag voor het eerst achter de kassa. Ze haalt de boodschappen van de klant langs de scanner. ,,Dat is 4,85'', zegt ze. De klant betaalt met een briefje van 5 euro, maar Schellinga slaat per ongeluk 50 aan. Dora Schraa, die Schellinga te hulp roept, maakt het foutje van haar verstandelijk gehandicapte collega ongedaan.

,,Van zo'n vergissing leer ik alleen maar'', glimlacht Schellinga, cliënt van de Friese zorginstelling Talant. ,,Ik leer hier hoe ik met geld moet omgaan.'' Ze werkt drie dagen per week in de supermarkt en het bevalt haar goed. ,,Ik vind het leuk om met mensen om te gaan en mag graag een praatje maken.''

Elders in de winkel vult Astrid van Amerongen vakken met pakjes thee. ,,Leuk werk'', vindt ze. ,,Ook leg ik spullen in de koeling of ben ik aan het spiegelen. Ja, zo heet het als je artikelen in het schap naar voren schuift.'' Ze pakt een pakket met kaneelthee uit en kijkt naar de plank met diverse theesoorten. Van Amerongen roept begeleidster Sylvia Vuist en vraagt waar ze die moet neerzetten. ,,Wat denk je zelf?'', vraagt deze. ,,Ik zie geen sticker met kaneelthee'', antwoordt Van Amerongen. ,,Kijk maar eens goed'', spoort Sylvia Vuist haar aan.

Vuist begeleidt de vijf verstandelijk gehandicapten, die afwisselend vier dagen per week in de buurtsuper werken. Zelf is ze daardoor ook elke dag in de supermarkt te vinden. Haar cliënten pikken dingen snel op, merkt ze. ,,Ze zijn heel flexibel.''

Buurtsuper Attent in het Friese tweelingdorp Oppenhuizen-Uitwellingerga (1.500 inwoners) onder Sneek is gered dankzij de overname door Talant. ,,Veel cliënten gaven aan dat ze het leuk vonden in een winkel te staan'', licht Tjallie Fokkens, hoofd werk en dagbesteding van Talant in Noordwest-Friesland, toe. ,,We hebben zelf een aantal cadeauwinkels waar cliënten zelfgemaakte spullen verkopen. Maar daar konden we niet iedereen plaatsen. Dan is dit natuurlijk een fantastisch project.''

Overname van een winkel door een instelling van gehandicaptenzorg is bijzonder. ,,Maar het past in onze visie om de integratie van onze cliënten te bevorderen. Hier draaien ze mee als personeel in een echte winkel.'' Het dorp is blij omdat de winkel open bleef. De voormalig eigenaar, die nu bedrijfsleider is, is tevreden omdat hij en zijn personeel hun baan konden houden. Ook de verstandelijk gehandicapten vinden het werk prachtig.

Bedrijfsleider Freerk van der Goot nam de supermarkt tien jaar geleden over. De eerste drie jaar maakte hij nog winst, de vijf jaar daarna was zijn omzet constant, maar de afgelopen twee jaar zette de daling in. De invoering van de euro, de ongunstige economische omstandigheden plus de prijzenslag deden zijn zaak bijna de das om. De buurtsuper leek niet te redden, tot hij van zijn bedrijfadviseur hoorde dat Talant twee buurtwinkels in Oldeberkoop en de Spar in Wirdum had overgenomen. Het redden van een noodlijdende buurtsuper is echter geen doel van de instelling, onderstreept Fokkens, ,,maar een gunstig neveneffect''. Voorwaarde voor overname is dat de winkels binnen een jaar met winst weten te draaien. ,,De winkel moet zichzelf terugverdienen'', zegt Fokkens. ,,Is hij dan niet rendabel, dan gaat hij dicht.'' Van der Goot en twee reguliere personeelsleden staan bij Talant op de loonlijst. Voor de overname, verbouw van en investeringen in de winkel (een nieuw plafond, nieuwe aankleding en verlichting en uitbreiding van het assortiment) betaalde Talant 80.000 euro. ,,Overigens niet uit AWBZ-geld'', wil Fokkens graag vermeld zien.

De klanten zijn enthousiast. Bewoonster Sjoukje de Jong is wat blij dat de supermarkt open is gebleven. ,,Ik kom hier bijna elke dag. Sneek is wel dichtbij, maar ik heb geen auto.'' Met de verstandelijk gehandicapten maakt ze vaak een praatje. ,,Ze zijn vrolijk en hebben een leuke uitstraling.'' Ook Thérèse Hartkamp vindt een winkel in het dorp belangrijk. ,,Niet alleen voor de boodschappen, maar ook voor de sociale contacten.'' Het initiatief om de winkel als project voor verstandelijk gehandicapten te gebruiken vindt ze ,,supergoed''. ,,Ik hoop dat die op deze manier kan blijven bestaan.''

Van der Goot en Fokkens zien de toekomst rooskleurig in. Sinds de opening in augustus is de omzet met 15 procent gestegen. De prijzen zijn concurrerend, vertelt Van der Goot. ,,Een pak koffie kostte hier voorheen 2,89, nu is dat 2,49 euro. Ons assortiment is met 40 procent toegenomen.'' Door de nieuwe opstelling, de frisse gele kleuren en het uitgebreide assortiment hoopt Van der Goot de stijgende lijn te kunnen voortzetten.

De inzet van cliënten van Talant werkt volgens Van der Goot ,,heel goed''. ,,Maar we zijn er nog niet'', vult Fokkens aan. ,,We proberen ze zo zelfstandig mogelijk taken te laten uitvoeren, zodat ze zich daar op den duur verantwoordelijk voor voelen.'' Een bedrijfseconomisch voordeel is dat supermarkteigenaar Talant hun geen salaris hoeft uit te betalen. ,,Onze cliënten hebben een budget. Wij verzorgen een werkplek voor hen. Zo kunnen ze wellicht uitgroeien naar een betaalde baan'', verklaart Fokkens. Toch zal Talant niet meer buurtsupers overnemen, stelt ze. ,,We kregen al diverse aanbiedingen van makelaars, maar we zijn geen supermarktketen. Wij zijn immers niet opgeleid tot ondernemer.'' Om nog meer klanten te trekken, denkt Fokkens eraan om een bezorgdienst op te zetten. ,,En misschien kunnen we hier ook producten verkopen die we in onze eigen bakkerij in Sneek maken, zoals appeltaarten.''