Scheuren in de muur

Aan de vooravond van het Kamerdebat over de moord op Van Gogh stuurde het kabinet een omvangrijke brief naar de Tweede Kamer. Daarin kondigde het een omvangrijk pakket maatregelen aan, zoals de sluiting van moskeeën, het uitzetten van mensen met dubbele nationaliteit die ernstige vergrijpen begaan en vrije toegang van de AIVD tot allerlei gegevensbestanden. Stuk voor stuk velen deze maatregelen een nadere discussie, want als ze er eenmaal zijn, komen we er niet zo gauw meer van af. De kennismaking met terrorisme van eigen bodem met internationale implicaties vraagt om intensivering van de bestrijding. Eén zaak blijft daarbij onderbelicht: de Haagse stammenstrijd als het gaat om openbare orde en veiligheid. Van oudsher wordt hierbij gedoeld op het touwtrekken tussen de departementen van Justitie en Binnenlandse Zaken over het politiebestel. De verantwoordelijke autoriteiten hebben dat altijd weggewuifd, maar hebben toch niet kunnen ontkennen dat de twee departementen verschillende belangen en invalshoeken hebben. Inmiddels is de politie beheersmatig ondergebracht bij Binnenlandse Zaken. Maar de belangentegenstellingen en verschillende invalshoeken blijven. Dat blijkt ook nu weer uit de brief over de moord op Theo van Gogh.

Een klassiek voorbeeld is de Regionale inlichtingendienst (RID), het verlengstuk van de binnenlandse veiligheidsdienst in de politiekorpsen. Deze werkt ook voor de burgemeester en de justitie. Het levert een van oudsher ongemakkelijke spagaat op. Toch zijn nog onder de oude wet op de inlichtingendiensten protocollen gesloten over de informatieuitwisseling tussen de diverse betrokkenen. De klacht was van oudsher dat de RID'ers politiewerk en inlichtingenwerk niet goed uit elkaar konden houden, hoewel dat wettelijk moet. Nu blijkt het omgekeerde. De burgemeester van Amsterdam klaagt dat hem informatie is onthouden over schimmige complotten in zijn stad. Het probleem met het tippen van verantwoordelijke bestuurders door de AIVD/RID is altijd dat de dienst zijn methoden niet mag verraden. Maar een schakelfoutje lijkt het wel.

Remkes als minister van zowel de politie als de AIVD – en van de burgemeesters in dit land – raakte gisteren duidelijk verward in de kluwen van conflicterende belangen. De stammenstrijd lijkt op het departement van Binnenlandse Zaken naar binnen te zijn geslagen. Daarbuiten gaan de bureaupolitieke manoeuvres echter gewoon door. Als coördinerend bewindspersoon voor terreurbestrijding moet minister Donner (Justitie) taken delen met Remkes. En hij heeft naar eigen opgave te maken met niet minder dan twintig instituties die direct betrokken zijn bij de terreurbestrijding. Beter dan nieuwe wetten en bevoegdheden over de scheuren in de muur te behangen kan eerst wat plamuurwerk worden gedaan.