Schaduw van een zombie

De zombie is weer helemaal terug. Nee, niet de herkozen George Bush. Zojuist is de remake van de zombie-klassieker Dawn of the Dead op dvd uitgekomen, op de hielen gezeten door de flauwe Britse parodie Shaun of the Dead. Toch zijn deze bloederige gruwelfilms niet de echte opvolgers van de verre voorganger I Walked with a Zombie (1943) van regisseur Jacques Tourneur en producent Val Lewton. Als deze sfeervolle en subtiele film een moderne nakomeling heeft, is het de lowbudget hit The Blair Witch Project. Tourneur heeft, net als de makers van die film, geen bloed of special effects nodig om de spanning op te bouwen. Hij deed het met wuivend riet, dreigend tromgeroffel en veel schaduw – ook om de goedkope decors te verhullen. Het enige platte aan I Walked with a Zombie, is de titel die niet direct een meesterwerk doet vermoeden.

Met het al even mooie Cat People (1942) hadden Tourneur en Lewton al bewezen dat in hun handen zelfs een katje en een kanarie voldoende zijn om de kijker de stuipen op het lijf te jagen. In I Walked with a Zombie komt een Canadese verpleegster naar het Caraïbische eiland San Sebastian om te zorgen voor de vrouw van de eigenaar van een suikerplantage, die in een merkwaardige staat tussen leven en dood verkeert. Als de medische wetenschap niets blijkt te kunnen doen, stelt ze de patiënt bloot aan de plaatselijke voodoo-rituelen. Over het eiland hangt de doem van het slavernijverleden. De zwarte bevolking huilt nog steeds als een kind wordt geboren en viert feest als iemand sterft. Calypso-zanger Sir Lancelot zingt Shame and Scandal in the Family (door hem voor deze film geschreven) zonder een greintje vrolijkheid.

De film is gemaakt als b-film, voorafgaand aan het hoofdprogramma, en duurt maar 68 minuten. Bijna een uur lang blijft onduidelijk wie aan de goede kant staat en wie niet; het morele universum is net zo schaduwrijk als de shots. Ook blijft lang onduidelijk of we te maken hebben met moderne freudiaanse kwalen als onderdrukte lust, doodsdrift en destructiedrift, of met een oeroud, mythologisch Kwaad.

I Walked with a Zombie verhoudt zich tot de meeste zombie-films als kaviaar tot het rottende vlees van de levende doden.

I Walked with a Zombie (Jacques Tourneur, 1943, VS), BBC2, 1.40-2.50u.