Palestijnen somber over tijdperk na Arafat

Het post-Arafat-tijdperk is aangebroken. Optimisme klinkt door in de internationale reacties. De Palestijnen zelf denken daar anders over.

Kort na middernacht, lang nadat de brandende autobanden zijn gedoofd en als het Al-Manara-plein in Ramallah nagenoeg verlaten is, trekken Mohammed Kuba en Radja Khalili, studenten geschiedenis en politicologie van de Bir Zeit Universiteit, met posters en potten plaksel door de straten. Alleen een stal met Arafat-parafernalia (keffiyah met zijn beeltenis, sleutelhangers en buttons) is nog open. Op de stalen deuren van gesloten winkels, op muren en zelfs op ruiten van geparkeerde auto's kleven zij aan zij de gezichten van Yasser Arafat en Marwan Barghouti. De agit-prop is gemonteerd alsof het lijkt dat de gestorven leider de geboeide en in een bruine gevangenisoverall gehulde Barghouti toejuicht.

,,Als er nu presidentsverkiezingen worden gehouden en Barghouti doet mee dan wint hij met een grote meerderheid'', zeggen Mohammed en Radja met grote stelligheid. ,,Barghouti is de enige Palestijnse leider die op een geloofwaardige wijze in de voetsporen van Arafat kan treden. De jonge generatie vertrouwt hem en de religieuze fracties luisteren naar hem. Hij is een strijder, hij is intelligent, hij is zuiver'', zeggen de twee studenten, die wijzen op opiniepeilingen van de Al-Quds Universiteit in Oost-Jeruzalem.

Het praktische bezwaar dat Barghouti de komende 200 jaar vastzit in een Israëlische gevangenis, omdat hij het meesterbrein zou zijn achter de Palestijnse opstand en de terroristische aanslagen van de Aqsabrigades, wordt door hem weggewoven. ,,Met behulp van Amerika en Europa kunnen we hem vast wel vrij krijgen. En waarom kunnen zogenaamde terroristen geen presidenten worden? Dat is wel vaker voorgekomen.'' Barghouti heeft vanuit zijn cel via zijn Israëlische advocaten de Palestijnen opgeroepen het verzet tegen de bezetting met alle mogelijke middelen voort te zetten.

De nieuwe Palestijnse machthebbers, PLO-leider Mahmoud Abbas en premier Ahmed Qurie, daarentegen zijn gezichtsloos én onhoorbaar. ,,Zij behoren tot de corrupte, oude garde. Zij zijn totaal ongeloofwaardig, omdat zij zich tegen de gewapende intifada hebben gekeerd'', zegt de aanstaande historicus Kuba. Dit is niet louter een mening van jonge, boze studenten.

Op het kantoor van de Palestijnse minister van Binnenlandse Zaken, Qadura Fares, hangt een levensgroot portret van Barghouti. Fares, die 14 jaar heeft doorgebracht in Israëlische gevangenissen, is lid van Al-Fatah, minister onder premier Qurie en een van de weinige critici van de gestorven leider. ,,Arafat was de grondlegger van onze strijd. Hij was het symbool. Maar hij leidde de Palestijnse Autoriteit als een one-man-show, als de guerrillaleider die hij was in Jordanië en Libanon. Hij is nooit de bouwer van een staat geworden. Ik denk dat wij op het ogenblik geen behoefte meer hebben aan symbolen, maar aan goed werkende instellingen, goede bestuurders en eenheid in plaats van verdeeldheid. Voor het creëren van eenheid heb je een zeer geloofwaardige president nodig, die de groepen en organisaties kan verenigen. Ik zie maar één persoon en dat is Barghouti. Zonder hem, hij is ook lid van Fatah, wordt Fatah bij verkiezingen verslagen door Hamas. Daar is geen twijfel over mogelijk.'' Ook Fares vindt dat de Israëliërs hem moeten vrijlaten. ,,Waarom niet? Ze hebben indertijd ook sjeik Ahmed Yassin vrijgelaten. Ze hebben mij ook vrijgelaten.''

Daoud Kuttab, directeur van het Instituut voor Moderne Media van de Al-Qudsuniversiteit, en de enige Palestijnse columnist van het rechtse, Israëlische dagblad The Jerusalem Post: ,,Fares heeft gelijk. Yassin werd ook vrijgelaten. Bovendien heeft Barghouti geen bloed aan zijn handen en wordt hij door de Palestijnen gezien als een integere, zuivere man, omdat hij geen clan vertegenwoordigt. Abbas en Qurie zijn grijze mannen in grijze pakken, mannen achter de schermen met wie de bevolking geen enkele emotionele connectie heeft. Mijn kat heeft meer charisma. Zij zijn niet de natuurlijke opvolgers van Arafat. Hun afwijzing van de de wapende intifadah, hun aanvaardbaarheid voor Israël en de Verenigde Staten is tegelijk hun grootste handicap. Toen Abbas in 2003 premier was kreeg hij helemaal niets voor elkaar, niet bij de Israëliërs en niet bij Arafat. En Qurie zien ze niet staan.''

Hoogleraar politieke wetenschappen dr. Hisham Ahmad, van de Bir Zeit Universiteit, gelegenheidscommentator van het Duitse weekblad Die Zeit: ,,De Palestijnse samenleving is zeer ontevreden over de prestaties van de politieke klasse. Arafat wist altijd erg handig aan die kritiek te ontsnappen. De nieuwe leiders worden niet alleen gezien als corrupt, maar ook als potentiële verraders. De Palestijnen zijn weliswaar doodmoe en murw, maar beschouwen Abbas en Qurie zoals de Irakezen en Afghanen aankijken tegen hun door de Verenigde Staten geïnstalleerde leiders. Zij kunnen zichzelf alleen bewijzen door in de onderhandelingen met de Israëliërs overtuigende resultaten te boeken. Dat zal niet gebeuren. Zij zijn totaal afhankelijk van wat Sharon hun toewerpt. Gaan zij akkoord met zwakke compromissen dan riskeren zij in de Palestijnse samenleving hun leven. Zo ligt dat. En natuurlijk zullen de Israëliërs Barghouti niet vrijlaten. Dat zullen zij alleen doen als het voorspelbare interne Palestijnse conflict Israël inspoelt.''

Ahmad: ,,Ik vrees daarom dat met de dood van Arafat de komst van een zelfstandige Palestijnse staat op de bezette Westelijke Jordaanoever en in de Gazastrook met een deel van Jeruzalem als hoofdstad ook van de baan is. Hij heeft zijn ideaal niet kunnen realiseren, omdat hij de oplossingen voor Jeruzalem, de grenzen en het recht op terugkeer van vluchtelingen niet kon aanvaarden. En daarmee heeft hij meteen ook de ondergrens getrokken. Geen opvolger van hem kan daar nog onder gaan zitten.''

Iedere Palestijnse politicus en commentator beseft dat de Israëlische premier/generaal Sharon bezig is aan zijn laatste grootste slag in een levenslange oorlog. De ontmanteling van de joodse nederzettingen in de Gazastrook gaat gepaard met versterking van de inmiddels verstedelijkte nederzettingen op de Westelijke Jordaanoever en de sluipende annexatie van Arabisch Oost-Jeruzalem.

Professor Ahmad: ,,Ik denk ook niet dat Israël zwaar onder druk gezet zal worden door de Verenigde Staten om veel verder te gaan dan de ontmanteling van de Gaza-nederzettingen. Sharon heeft ook gezegd dat het daarbij zal blijven. President Bush is een uitgesproken christelijke leider, hij is verkozen mede dankzij de massale steun van de conservatieve christenen in de VS. En het is bekend dat zij ons land beschouwen als het hunne, omdat de Bijbel dat zegt. Nee, we begraven vandaag ook de Palestijnse staat. Al die optimistische commentatoren leven in Fantasieland. We gaan een hele zware periode met interne conflicten tussen de krijgsheren tegemoet. Hamas zal in dat vacuüm stappen en de gewapende strijd gaat door.''