Dioxine houdt kalf op stal

De met dioxine vervuilde aardappelschillen zijn het zoveelste schandaal in de veevoersector. ,,Verdient deze sector het vertrouwen wel?''

Vorig jaar was het verontreinigd broodmeel, nu besmette mergel. En weer is het bedrijf van kalverenhouder Hans Luijerink op slot.

1.600 rosékalveren (met roze vlees) staan er in zijn stallen. Geen dier mag het erf verlaten voordat zeker is dat het vlees veilig is. Luijerink is een van de 197 veehouders die met dioxine besmette aardappelschillen heeft gekocht. Al die boerderijen werden afgesloten dicht op last van het ministerie van Landbouw, net als veebedrijven in Duitsland, België, Frankrijk en Spanje. Vanochtend konden de eerste 96 weer open, inclusief het bedrijf van Luijerinks. Hij schat de schade op 10.000 euro.

Teleurgesteld is hij in zijn leverancier, fouragebedrijf Rodenburg. ,,Ik koop uitsluitend veevoer met GMP-plus-certificaat. Dan moet het gewoon in orde zijn. Als je in de supermarkt eten koopt, ga je er ook vanuit dat het veilig is. Ik baal hiervan.''

Luijerink doet het ,,niet graag'', maar zal de schade claimen bij zijn leverancier. Hij verwacht dat de claim ,,geen problemen'' zal opleveren. ,,Rodenburg zal de schade weer verhalen op McCain, en die zal weer proberen zijn geld terug te krijgen van de mergelfabrikant.'' McCain is de frietfabriek waar de schillen vandaan komen.

Het steekspel tussen de juristen van McCain en de mergelfabrikant kan beginnen. Inzet van de strijd is, behalve een heleboel geld, de vraag wie uiteindelijk verantwoordelijk is voor de schade die de vervuilde mergel heeft aangericht. Is het McCain, die de schillen als restafval van zijn frietfabriek heeft verkocht als dierenvoer? Of het Duitse bedrijf WBB Fuchs, dat de mergel heeft geleverd?

Wat doet mergel eigenlijk in veevoer? Tot in 1999 werd mergel (kaoliniet) gebruikt als ingrediënt voor veevoer. Het diende als bindmiddel en bevorderde de spijsvertering van de dieren. Toen tijdens een dioxineschandaal in België duidelijk werd dat diverse kaolinietmijnen veel dioxine bevatten – overblijfselen van bosbranden van duizenden jaren geleden – werd mergel als ingrediënt voor veevoer verboden. Aanvankelijk alleen in Nederland, maar snel daarna ook door de Europese Unie.

Van directe toevoeging van mergel in het veevoer is in deze zaak geen sprake. McCain heeft mergel gebruikt bij het sorteren van aardappelen. Om het soortelijk gewicht van de aardappelen te bepalen, worden ze in een bad met mergel gedaan. De mergel verhoogt het soortelijk gewicht van het water, zodat het soortelijk gewicht van de aardappelen nauwkeurig kan worden bepaald. Zinken de aardappelen, dan bevatten ze voldoende zetmeel en zijn ze geschikt voor de productie. Blijven ze drijven, dan worden ze daarmee letterlijk te licht bevonden en weggegooid.

Tot enkele maanden geleden gebruikte McCain voor dit weeg- en selectieproces zout, maar om milieuredenen schakelde het bedrijf over op mergel. Daarbij is blijkbaar niet goed gelet op dioxine, ondanks het bekende risico. De giftige stof bleef op de schillen van de aardappelen zitten en kwam zo in de veevoederketen terecht. De Algemene Inspectiedienst onderzoekt momenteel of McCain de Kaderwet diervoeders heeft overtreden.

McCain zegt echter dat het gebruik van de mergel in samenspraak met het Productschap Diervoeders en de branchevereniging VAVI (voor aardappelverwerkers) tot stand is gekomen. In de risico-analyse die McCain maakte, werd de mergel volgens directeur E. Pardon ,,niet als een groot risico gezien''. Certificeringsbureau Lloyd's Registers, dat in opdracht van het productschap McCain controleerde, gaf de aardappelschillen het GMP-plus-certificaat.

De eerste proefslachtingen van dieren die van de schillen hebben gegeten, laten zien dat er geen gevaar is voor de consument, verzekerde minister Veerman de Tweede Kamer gisteren opnieuw. Vlees en zuivel zijn veilig. De zaak is vooral vervelend voor de veesector zelf. Want elke dioxine- of hormoonaffaire brengt het aanzien van de Nederlandse veehouderij verdere schade toe. Veerman zei gisteren dat hij de problemen in de veevoersector ,,zat'' was.

De dioxineaffaire roept de vraag op of de veevoersector wel in staat is tot `zelfregulering', zoals Veerman wil. ,,Vertrouwen moet je verdienen, en deze sector verdient dat niet'', zegt Kamerlid Waalkens (PvdA). Hij noemt de affaire ,,schandalig''.

,,Een garantie van 100 procent is nooit te geven'', zegt voorzitter M. Tielen van branchevereniging Nevedi van de diervoederproducenten. ,,Het is nu de veevoersector, maar het zijn ook vaak andere producten die worden teruggehaald. Wij zijn echt niet de enige.''

Maar wat zegt hij tegen boeren als Hans Luijerink? ,,Dat ik blij ben dat dankzij het tracking and tracing- systeem de bron snel is gevonden.''