Braziliaans wit

Met een wedstrijd deze week tussen Brazilië en Mexico heeft voetballer Romario afscheid genomen als international. De teams waren dezelfde die bij het WK van 1994 voetbalden. Bij dat toernooi won het Braziliaanse team in zijn karakteristieke gele shirt de wereldtitel, met Romario als uitblinker. Weinig mensen weten dat Brazilië oorspronkelijk in het wit speelde, tot en met de dag van het grootste nationale voetbaltrauma.

Het is de schuld van Uruguay dat Brazilië niet meer in het wit speelt. In 1950 was het geboorteland van Romario gastheer van het WK en het thuisland wist zeker dat het voor de eerste keer in de geschiedenis de wereldtitel zou winnen. Alles vóór de beslissende overwinning was een goede opwarmer voor een feest zonder weerga. Maar het werd een trauma zonder weerga.

`Zondag 16 juli werd Brazilië vrolijk wakker', schreven François Colin en Lex Muller in het boek Geschiedenis van de wereldbeker voetbal. `Zelfs een gelijkspel volstond om de Jules Rimet Cup (de officiële naam van de wereldbeker, JvdV) als een heilige relikwie mee te kunnen voeren door de straten van Rio.' Brazilië speelde tegen Uruguay en dat een gelijkspel voldoende was, kwam door het poulesysteem dat in 1950 werd gebruikt. Strikt gezien was Brazilië-Uruguay niet de finale van dat WK, maar slechts de laatste wedstrijd van het toernooi.

Honderdduizenden overwinningsvlaggetjes waren al klaar en een krant kopte voor de wedstrijd dat Brazilië de beste was. De eerste felicitaties van parlementariërs en senatoren waren uitgesproken de dag vóórdat Uruguay tegenstander was. De 199.854 toeschouwers in het Maracana Stadion – een onaantastbaar bezoekersrecord – waren dronken van gepland geluk. Ze konden niet wachten tot hun spelers in het witte shirt het veld betraden. Maar stilte heerste na negentig minuten, toen Uruguay met 2-1 had gewonnen. Brazilië vestigde een nieuw, maar niet gekoesterd record: nooit is zo'n vol stadion zo snel leeggestroomd.

August Willemsen schreef hierover in De Goddelijke Kanarie: `Hoe het zij, de wond was diep, de schok was groot, het trauma eeuwig.' De klap was zo enorm dat Brazilië met afschuw afstand deed van het witte shirt. Vier jaar later op het WK in Zwitserland trad het anders aan. `Het traditionele witte shirt met blauwe bies had plaatsgemaakt voor een geel shirt, blauwe broek en groene biezen. In dat jaar sprak de journalist Geraldo José de Almeida, naar aanleiding van het shirt, voor het eerst van kanaries.'

Het zou nog niet helpen. Brazilië liep zich in de kwartfinale stuk op Hongarije, dat later de finale van West-Duitsland verloor. Maar in 1958 mochten de spelers in het geel – de goddelijke kanaries – zich eindelijk de beste noemen. Het witte shirt keerde nooit terug.

jurryt@xs4all.nl