`Zonder bouwfraude zat ik hier niet'

Willem Haverkamp kwam Koop Holding saneren – nu staat hij aan het roer. Een aantal onderdelen van het van fraude verdachte bouwbedrijf doen het heel goed, ontdekte hij. ,,Natuurlijk, de naam van het bedrijf is besmet door de bouwfraude. Maar wat is een naam?''

Willem Haverkamp had tot een half jaar geleden nog nooit van het omstreden bouwbedrijf Koop gehoord. ,,Ik woon in Parijs, weet u. Die hele bouwfraudeaffaire is een beetje langs mij heen gegaan.'' Haverkamp krijgt samen met Henk Koop de leiding bij Koop Holding, waar hij toetreedt tot de raad van bestuur. Vorige maand werd bekend dat een groep investeerders, onder wie oud-bestuursvoorzitter van Philips Cor Boonstra en grootaandeelhouder Ralph Sonnenberg van Luxaflex-producent Hunter Douglas, voor 50,6 miljoen euro een meerderheidsbelang in Koop verwerft.

Haverkamp, een vertrouweling van Boonstra, bouwde een reputatie op als beroepssaneerder bij Philips, waar hij onder Boonstra achttien reorganisaties doorvoerde. Sindsdien werkt hij met een aantal collega's onder de naam Redesign Partners voor zichzelf.

Koop raakte in opspraak door de bouwfraude, die begon toen een schaduwboekhouding van dochterbedrijf Koop Tjuchem in de openbaarheid kwam. Oprichter en grootaandeelhouder Henk Koop heeft sinds het bekend worden van de bouwfraude, inmiddels meer dan drie jaar geleden, geen commentaar willen geven en doet dat nog steeds niet.

Haverkamp brengt daar verandering in. In zijn als kantoor ingerichte appartement in het centrum van Amsterdam legt hij uit hoe hij namens de banken naar Groningen ging en er namens Koop uit terugkeerde, dat met zijn komst het einde van Koop in zijn huidige vorm in zicht is en dat hij de hele bouwfraude-affaire dankbaar is. ,,Zonder de bouwfraude zat ik hier niet.''

Hoe heeft het zo ver kunnen komen dat Henk Koop de controle over zijn bedrijf is kwijtgeraakt?

,,Bouwers hebben banken nodig voor het voorfinancieren van hun projecten. Enkele van de banken van Koop, met een paar Duitse voorop, waren zenuwachtig geworden door de bouwfraude. In Duitsland hebben ze ook een soort bouwfraude gehad, en daar zijn bedrijven aan ten onder gegaan. Het consortium van banken wilde zo snel mogelijk zijn geld uit het bedrijf halen. Ze stelden daarom hogere eisen aan de financiële huishouding van Koop. Ze wisten dat het bedrijf daar alleen aan zou kunnen voldoen door bedrijfsonderdelen te verkopen.

,,Dat gedoe met die banken speelt voor Koop al sinds oktober vorig jaar. Het bedrijf was hierdoor in een moeilijke situatie terechtgekomen. Het had net nieuwe orders binnengehaald en had grote behoefte aan meer kredieten om alle lopende en nieuwe projecten te kunnen financieren. De banken wilden de geldkraan juist dichtdraaien. Het leek dat het daarmee snel afgelopen zou zijn met Koop.''

Inmiddels treedt u niet meer op namens de banken, maar namens Boonstra en andere particuliere beleggers. Hoe komt dat?

,,Ik ben op verzoek van ABN Amro, een van de huisbankiers van Koop, met mijn collega's van Redesign Partners naar Groningen gegaan om te kijken hoe de zaak ervoor stond. We waren verrast. Koop bleek echt een heel goed draaiend bedrijf te zijn. Natuurlijk, de naam is besmet door de bouwfraude. Maar wat is een naam? Onder de holding hangt een aantal prima renderende bedrijven, waarin wij volop toekomst zien. Bij zo'n bedrijf moet je geen uitverkoop houden, daar moet je in investeren. Een gedwongen verkoop van bedrijfsonderdelen is nooit goed, daarmee vernietig je altijd waarde.

,,Banken zien dat anders. Die kijken alleen naar de risico's, niet naar hoe veelbelovend een bedrijf is. Koop moest dus zo snel mogelijk van de curatele van de banken af zien te komen. Dat heb ik ook tegen de heer Koop gezegd, en die was dat met mij eens. Op zijn verzoek heb ik mijn rol toen veranderd. De banken hebben iemand anders benoemd om namens hen op te treden. Ik ben in plaats van voor de banken, voor Koop gaan werken. De banken hadden hier natuurlijk geen probleem mee. Hun plannen liepen gewoon door, terwijl ik op zoek ben gegaan naar investeerders om het bedrijf met nieuw kapitaal nieuwe kansen te geven. Een vermindering van hun risico dus.

,,Ik had vrij snel een buitenlandse partij gevonden, die wel wilde helpen de balans van Koop te versterken. Maar die onderhandelingen liepen stuk. Op dat moment heb ik tegen de heer Koop gezegd: we kunnen het ook anders doen. Ik kan de omvorming van het bedrijf ook zelf leiden. Dan heb ik binnen enkele dagen een groep financiers bij elkaar, maar die eisen dan wel de zeggenschap, oftewel 51 procent van de aandelen. Dan weten ze zeker dat wij bepalen wat er gebeurt, en dát er ook iets gebeurt.''

Die financiers zijn de groep beleggers rond Boonstra en Sonnenberg. Eén dezer dagen volgt de formele overdracht, waarbij de nieuwe aandeelhouders 51 procent van het bedrijf in handen krijgen.

Wat vindt Henk Koop daar zelf van?

,,Het was voor hem natuurlijk niet gemakkelijk om een meerderheidsbelang in zijn bedrijf af te staan. Uiteindelijk heeft hij het toch gedaan. Het was dit, of onder curatele van de banken terechtkomen. Dan was die uitverkoop er vroeg of laat gekomen. Bovendien was er genoeg chemie tussen de heer Koop en mij – tegen elkaar zeggen wij overigens Henk en Willem – dat hij mij dit ook toevertrouwde. Hij weet dat ik in het belang van de aandeelhouders handel, dus ook in zijn belang, want hij heeft nog steeds 49 procent van de aandelen.

,,De heer Koop blijft, naast mijzelf, statutair directeur en hij houdt de dagelijkse leiding. Ik treed toe tot de raad van bestuur, samen met mijn financiële man. Wij bepalen de strategie van de groep. Dus als wij vinden dat het nodig is een bedrijfsonderdeel te verkopen, dan doen we dat, los van de vraag of de heer Koop het daarmee eens is.

,,Gewoonlijk beginnen wij met het wegsturen van de directie, als wij een bedrijf overnemen. Het zittende management kan vaak wel bijsturen, maar niet het roer omgooien. Wij willen meestal andere dingen doen dan de zittende bestuurders, en dat botst dan. Bij Koop ligt dat anders. De Koop Holding kan niet zonder de heer Koop. Hij heeft het bedrijf van de grond af opgebouwd en hij kent het door en door. Om te zorgen dat het kan blijven doordraaien, is hij onmisbaar. Zeker omdat wij ons niet fulltime met Koop gaan bezighouden, maar gemiddeld een paar dagen per week.''

Hoe kan het dat Koop er zo goed voor staat, na de bouwfraudeaffaire en enkele jaren van malaise in de bouw?

,,Koop is in de kern een gezond bedrijf. Een aantal onderdelen is veelbelovend, zoals Koop-dochter Nacap. Dat is een van de grootste aanleggers van pijpleidingen ter wereld. Vorig jaar heeft Koop nog een hele chemische fabriek gebouwd voor Air Liquide in de Rotterdamse haven. In de jaren dat het slecht ging met de bouw, heeft Koop slimme investeringen gedaan in niet-bouwgerelateerde activiteiten, zoals windmolenparken, grond en breedbandinternet.

,,Natuurlijk moet er nog het een en ander gebeuren bij Koop, anders hadden wij het bedrijf nooit voor deze prijs kunnen overnemen. Operationeel lopen alle onderdelen goed, maar er zijn altijd mogelijkheden om waarde toe te voegen door aanpassingen, zoals het versterken van een zwakkere positie in een bepaalde markt via een overname of het splitsen van onderdelen die elkaars groei belemmeren. We gaan per onderdeel bekijken wat we verder kunnen uitbouwen en welke onderdelen we beter kunnen verkopen. Een bedrijf als Koop Tjuchem, dat in Nederland in de wegenbouw zit, rendeert goed, maar we zien niet zo veel mogelijkheden om de groei te versnellen. Dus voor ons valt er bij Koop Tjuchem weinig meer te doen, terwijl we er waarschijnlijk wel een goede prijs voor kunnen krijgen. Dat geld kunnen we dan weer gebruiken voor investeringen in onderdelen waar we de groei wel kunnen versnellen, zoals de pijpleidingen.

,,Koop Tjuchem is, behalve het overkoepelende Koop Holding, eigenlijk het enige bedrijf dat de naam Koop voert. De andere bedrijven hebben hun eigen naam, waarmee ze in hun eigen markten bekend zijn. Zij hebben weinig last van de reputatie die Koop Tjuchem aan de bouwfraude heeft overgehouden. En mijn verwachting is toch dat Koop over een paar jaar, als wij hier klaar zijn, in zijn huidige vorm niet meer bestaat. Sommige delen zullen dan elders onderdak gevonden hebben, andere zijn misschien zelfstandig geworden. De naam Koop zal waarschijnlijk verdwenen zijn.

,,De heer Koop gaat tegen die tijd zelf ook met pensioen. Hij is nu 59 en hij ziet deze operatie als een mooie manier om zijn bedrijven goed achter te laten. Natuurlijk had hij liever gehad dat het allemaal anders gelopen was. Door die hele affaire met de bouwfraude is hij nu de meerderheid in zijn bedrijf kwijt. Ook loopt er een strafrechtelijk onderzoek tegen zijn bedrijf Koop Tjuchem en daardoor tegen hemzelf als eindverantwoordelijke. Daardoor is hij wel aangeslagen. Hij voelt zich ook in zijn rechtsgevoel aangetast. Hij is echt het eerste slachtoffer van de bouwfraude. Maar hij is

realistisch genoeg om te zeggen: zo is het nu eenmaal.''

Is het voor u als nieuwe eigenaar niet relevant hoe Koop in de bouwfraude zit?''

,,Natuurlijk realiseren wij ons dat ook Koop Tjuchem verdachte is in een strafzaak, en dus nog veroordeeld kan worden tot boetes. Maar het financiële risico schatten wij niet zo hoog in. Als je de dagvaardingen bekijkt, dan gaat het voor Koop maar om een paar kleine dingen. Er zou iemand met het dienstvliegtuig zijn meegereisd naar Schotland. Ook zou een bedrijf waar Koop een belang in heeft, een appartement voor de dochter van een wethouder gekocht hebben. Het openbaar ministerie legt een verband tussen dat bedrijf en Koop. Wij doen dat niet. Dat is alles.

,,Alle rechtszaken worden op dit moment gevoerd op basis van één schaduwboekhouding. Die van Koop. Terwijl er 471 bekend zijn. Ik vind dat Koop in de strafvervolging rond de bouwfraude onevenredig hard is aangepakt, als je kijkt naar de geringe mate waarin het bedrijf erbij betrokken was. Áls het er al bij betrokken was.''