Omstreden jurist

De waarschijnlijke benoeming van Alberto Gonzales (49), juridisch adviseur van het Witte Huis, tot nieuwe Amerikaanse minister van Justitie is in de ogen van president Bush een veilige en politiek aantrekkelijke keus.

Voorvechters van de mensenrechten zien Gonzales' promotie als impliciete goedkeuring van het schandaal rond de Abu Ghraib-gevangenis, omdat hij betrokken was bij het juridisch `uitschakelen' van de Verdragen van Genève, die de rechten van gevangenen in oorlogen regelen. Het verharde verhoorregime heeft ertoe geleid dat gevangenen in Irak konden worden mishandeld in de Abu Ghraib.

President Bush hoopt vooral op een `safe pair of hands' op Justitie. Maar het levensverhaal van Alberto Gonzales, een tweede generatie Mexicaanse immigrant met een rechtenopleiding van Harvard, de prestigieuze universiteit nabij Boston, dient ook de politieke ambities van de Republikeinse partij op de lange termijn.

Zijn wat dweperig gelovige voorganger, John Ashcroft, bezorgde Bush vier jaar een slechte pers. Zijn kandidatuur leverde begin 2001 al strubbelingen op in de Senaat. Na de aanslagen van 11 september 2001 werd Ashcroft de omstreden belichaming van de Patriot Act, de wet die de aanpak van (vermeende) terroristen gemakkelijker maakt en mikte op meer samenwerking tussen de inlichtingendiensten. Ashcroft was de doemzegger die steeds maar weer nieuwe alarmniveaus voor terreurgevaar bekendmaakte.

George W. Bush heeft reden om aan te nemen dat Alberto Gonzales, die als hij wordt benoemd de eerste `attorney general' van Latijns-Amerikaanse afkomst is, de president zal vrijwaren voor onwelkome publiciteit. Gonzales heeft Bush tijdens zijn hele politieke carrière begeleid. Hij diende Bush tijdens zijn jaren als gouverneur van Texas naar tevredenheid, ook in allerlei gevoelige zaken waarin Bush een toegekende doodstraf wilde toepassen ondanks publiek verzet. Gonzales maakte een kalme en professionele indruk, getuigen ook advocaten die tegenover hem optraden. President Bush prees ook Gonzales' werk op het Witte Huis.

Groepen als de American Civil Liberties Union en het Center for Constitutional Rights zijn niet te spreken over de voordracht. Gonzales, die de juridische rechtvaardiging schreef voor de harde aanpak van gevangenen in Irak, zit achter de militaire tribunalen die van terrorisme verdachte buitenlanders berechten in Guantánamo.

,,Het benoemen van Alberto Gonzales, die het internationale recht belachelijk heeft gemaakt, als de hoogste Amerikaan die de naleving van de wet moet afdwingen, zendt een verkeerd signaal naar onze vrienden en bondgenoten, vooral in een tijd waarin de voordelen van samenwerking zwaarder wegen dan de kosten'', zei Don Kraus van Citizens for Global Solutions.

Een benoeming van Gonzales tot minister snijdt voorlopig de weg af naar zijn benoeming in het federale Supreme Court. Hij wordt al geruime tijd genoemd bij mogelijke vacatures, maar steeds wanneer dat gebeurt, duikt kritiek op uit zijn tijd in het Texaanse hoogste hof. Volgens conservatieve critici stond Gonzales niet afwijzend genoeg tegenover abortus. Republikeinen hebben al eerder rechters in het Supreme Court benoemt, die daarna naar hun smaak te gematigd blijken te zijn.