In Europa is niet alleen Nederland in gevaar

Europees coördinator terrorismebestrijding Gijs de Vries ziet in onrust bevestiging van zijn waarschuwingen tegen terrorisme

De afgelopen dagen is hij er veel op aangesproken. Wat er toch in `zijn' land aan de hand was? De Nederlander Gijs de Vries, sinds dit voorjaar Europees coördinator terrorismebestrijding, kan geen pasklaar antwoord geven op die vraag. Hij ziet de bevestiging van een aantal ontwikkelingen waarvoor al langer wordt gewaarschuwd.

Maar, die gelden niet alleen voor Nederland, haast hij zich te zeggen. ,,Het is duidelijk dat wat er in Nederland aan de hand is, de hele Europese Unie aangaat. Het gevaar van radicalisering onder jongeren is beslist niet tot Nederland beperkt'', zegt De Vries. ,,De Europese regeringen zullen zich moeten buigen over strategieën om dit proces tegen te gaan.''

Een Europese aanpak dus?

,,We moeten niet vergeten dat de Europese Unie zich pas sinds een aantal jaren kan bezighouden met vraagstukken die justitie en binnenlandse zaken betreffen. Maar hier gaat het ook over integratie. Dat onderwerp wordt helemaal niet genoemd in Europese verdragen. We moeten het hier dus niet hebben van wetgeving, maar van het van elkaar leren: lessen trekken uit beleid dat werkt.

,,Wat de directe aanpak van terrorisme betreft kan op Europees niveau de coordinatie alleen werken als dit op binnenlands niveau geaccepteerd wordt. Ik bespeur daar een opgaande lijn.''

U bedoelt: daar dient nog nog veel te gebeuren?

,,Ik zou het niet beter kunnen zeggen. De wetgeving op dit terrein is nog niet compleet. Het duurt ook nog te lang voordat lidstaten zaken hebben uitgevoerd. Verder is het ook van belang dat de samenwerking met landen buiten Europa wordt verbeterd.''

Was de moord op Van Gogh een terroristische aanslag?

,,Het was in elk geval een politieke moord. Van politieke moorden en terrorisme kan je beide zeggen dat ze een de antithese van democratie zijn. Het was een aanslag op het wezen van de democratie.''

Had de moord op Van Gogh eigenlijk voorkomen kunnen worden met een optimale Europse samenwerking?

,,Duidelijk is dat terrorisme een internationaal verhaal is. Maar het heeft zijn uitwerking in de binnenlandse samenleving en dat maakt het zo complex. De verdachten van de bomaanslagen in Madrid hadden ook de Spaanse nationaliteit. De verdachte van de moord op Van Gogh heeft ook de Nederlandse nationaliteit. Iedere lidstaat heeft dus ook een taak binnen de eigen grenzen. Daarnaast leven we natuurlijk in een open samenleving waar mensen gaan en staan waar ze willen. En ook kunnen zeggen wat ze willen. Maar aan die vrijheid is wel verbonden dat zo'n open samenleving zich nooit honderd procent kan beschermen tegen een aanslag. Er zal altijd een aspect van kwetsbaarheid blijven bestaan.''

Bent u geschrokken van de gewelddadige reacties op de moord?

,,Ja. We moeten enorm oppassen voor escalatie. Iedereen moet het hoofd koel houden. De groepen in de samenleving moeten met elkaar praten en niet over elkaar. De doelstelling van Bin Laden is een wig drijven tussen moslims en niet-moslims. Hij wil juist een clash of civilisation. In die val moeten wij niet trappen''.