Vrijheden niet absoluut

De vrijheid van meningsuiting is niet absoluut en wordt begrensd door een ander fundamenteel recht, namelijk dat van gelijke behandeling, ongeacht ras, overtuiging of godsdienst. Er is een algemeen verbod op discriminatie. Daar herinnerde de hoogste rechter van België gisteren aan door het verbod op de extreem-rechtse partij Vlaams Blok definitief in stand te laten. Het Vlaams Blok is nu verboden omdat de partij-organisaties buitenlanders systematisch als ,,zondenbok'' hebben aangewezen voor allerlei maatschappelijke problemen als werkloosheid, misdaad en misbruik van sociale voorzieningen. Nu moet het Vlaams Blok een nieuwe partij oprichten met een nieuwe naam en nieuwe statuten. Te hopen valt dat de partij daarmee echt verandert.

Deze uitspraak van het Hof van Cassatie heeft ook betekenis voor Nederland, omdat het Hof zich op regels beroept die ook hier gelden. In het Europese Vedrag voor de rechten van de mens en het VN verdrag voor de rechten van de mens staat een discriminatieverbod waar ook Nederlanders bij de rechter een beroep op kunnen doen.

De veroordeling van het Vlaams Blok was op zijn plaats. De gewraakte uitspraken van de partij-organisaties getuigen van vreemdelingenhaat en lijken in de verste verte niet op de kritiek op vrouwenmishandeling en de koraninterpretatie in de door Ayaan Hirsi Ali en Theo van Gogh gemaakte film Submission. Als Filip Dewinter zegt dat nu Nederlandse politici hetzelfde zeggen als hij, is dat maar een deel van de waarheid. De gewraakte uitspraken van het Vlaams Blok zijn beter te vergelijken met de uitingen van de marginale extreem-rechtse partij CP '86, die in Nederland werd verboden wegens haat zaaien. De vermoorde politicus Pim Fortuyn wilde daarom niet worden geassocieerd met het Vlaams Blok.

Het is goed eraan te herinneren hoe belangrijk de rechter is als instituut van de rechtsstaat. Iedereen die zich gediscrimineerd of beledigd voelt, kan een beroep op hem doen. In de rechtbank moeten conflicten met bewijsstukken en woorden worden uitgevochten en niet op straat met wapens of met brandstichting. Een uiting die door de rechter niet wordt veroordeeld, is daarmee nog niet goedgekeurd. Er is ook nog een morele toets die dankzij de vrijheid van meningsuiting kan worden uitgevoerd. De samenleving is bijvoorbeeld niet gebaat bij taalverruwing, ook al mag dat van de wet.

Een hoofdstuk apart vormen buitenlandse imams die haat zaaien in Nederland. Het heeft geen zin moskeeën te sluiten, maar haat zaaiende buitenlandse imams kunnen wel worden aangepakt. Het Europese Verdrag van de Rechten van de Mens staat in artikel 16 zelfs uitdrukkelijk het beperken van politieke activiteiten van vreemdelingen toe. Het opruiende fundamentalisme is een politieke activiteit waar de meeste moslims niets mee te maken willen hebben. Ook zij zijn gebaat bij een harde aanpak van opstokers die zich op de islam beroepen. Het recht op vrije meningsuiting is begrensd door de vrijheid van anderen zich onbekommerd te kunnen uiten.