`Vlaams Blok is dood, leve Vlaams Blok'

De veroordeling van het extreem-rechtse Vlaams Blok wegens racisme is gisteren in hoogste instantie bevestigd. Daarmee is de partij een verboden organisatie. Met een nieuwe naam duikt ze binnenkort weer op.

,,Vandaag is het vijftien jaar geleden dat de Berlijnse Muur viel en dat het volk van Oost-Europa zijn vrijheid herwon. Vandaag wordt bevestigd dat in België democratie en vrije meningsuiting op de helling staan.''

Met gevoel voor de aanwezigheid van vele tv-camera's interpreteerde voorzitter Frank Vanhecke van het Vlaams Blok de uitspraak van het Hof van Cassatie, dat de veroordeling van de extreem-rechtse partij wegens racisme gisteren bevestigde. Het Vlaams Blok is nu een verboden organisatie.

Het oordeel van het hoogste Belgische rechtscollege is geen verrassing. Het Vlaams Blok is al geruime tijd bezig zich op een nieuwe toekomst voor te bereiden. Afgelopen weekeinde werd het beginselprogramma van zijn scherpste kanten ontdaan. Komende zondag krijgt de partij een nieuwe naam – meest genoemde variant is Vlaams Belang – en nieuwe statuten. Partijprominent Filip Dewinter zei gisteren dan ook met een glimlach dat het Vlaams Blok ,,van de nood een deugd zal maken''.

Commentatoren menen eensgezind dat het vonnis de partij een mooie kans biedt om het bruine imago af te schudden en zich tot een conservatief-rechtse partij te modelleren. Zo kan een eind komen aan het cordon sanitaire, waarmee andere partijen het Vlaams Blok altijd uit het machtscentrum hielden. De uitspraak kan een herschikking van het politieke landschap in Vlaanderen inluiden.

In april veroordeelde het Gentse hof van beroep drie stichtingen, die de ruggengraat van het Vlaams Blok vormen, op grond van de vijf jaar geleden ingevoerde antiracismewet. Volgens de rechter bleek uit hun publicaties dat het Vlaams Blok ,,openlijk en systematisch het zondebokprincipe hanteert'' en vreemdelingen behandelt als ,,criminelen, boosdoeners, profiteurs, onintegreerbare fanatiekelingen en een bedreiging van het eigen volk''. Volgens de Gentse rechter zijn ,,schokkende en kwetsende meningen'' toegestaan, maar mag niet worden aangezet tot vreemdelingenhaat.

Het Vlaams Blok ging tegen de uitspraak in cassatie, omdat deze strijdig zou zijn met de vrije meningsuiting. Het Hof van Cassatie verwerpt dit verweer. Volgens het hoogste rechtscollege beperkt de antiracismewet de vrijheid van meningsuiting niet op een wijze die strijdig is met het Europees verdrag inzake de rechten van de mens. Het Vlaams Blok overweegt naar het Europees Hof voor de Rechten van de Mens in Straatsburg te stappen, maar dat juridische gevecht is nauwelijks nog van politiek belang.

De andere partijen hebben met lede ogen toegezien hoe het Vlaams Blok zijn electorale voordeel deed met het slepende proces. Zij zagen nooit veel heil in de klacht, die vijf jaar geleden werd ingediend door het Centrum voor Racismebestrijding en Gelijke Kansen en de Liga voor de Mensenrechten, omdat het Vlaams Blok zich daardoor nog meer de slachtofferrol kon innemen.

Bij de regionale verkiezingen in juni werd het Vlaams Blok met bijna een kwart van de stemmen de tweede partij van Vlaanderen, achter de christen-democratische alliantie CD&V/NVA. In sommige peilingen is het Vlaams Blok zelfs al de grootste. Hoe lang zal de partij in nieuwe gedaante buiten het lokale en regionale bestuur blijven? De eerste test zijn de gemeenteraadsverkiezingen in 2006.

Voorzitter Steve Stevaert van de sociaal-democratische SP.A zei gisteren dat niet zal worden samenwerkt omdat ,,ik niet geloof dat de nieuwe partij een nieuwe partij is''. Het CD&V en de liberale VLD zijn heel sceptisch, maar willen toch de ontwikkelingen afwachten. ,,Er is een evolutie in het Vlaams Blok en ik wil nu kijken hoe die partij verder evolueert'', aldus VLD-voorzitter Bart Somers. ,,Als het platte cosmetica is, blijft er een onoverbrugbare kloof.''

Parlementslid Gerolf Annemans van het Vlaams Blok zei zaterdag in De Standaard dat het opgeschoonde beginselprogramma nog ,,vuil genoeg blijft om aantrekkelijk te zijn voor het volk''. Voorman Filip Dewinter, die burgemeester van Antwerpen wil worden, spreekt sinds enige tijd over ,,fouten'' en ,,excessen'', waaraan hijzelf en de partij zich in het verleden schuldig maakten. Maar een paar dagen geleden zei hij ook dat moslimvrouwen die hoofddoekjes dragen niet als ingeburgerd kunnen worden beschouwd en dus België uit moeten.

Dewinter verliet gisteren de rechtzaal met de woorden ,,het Vlaams Blok is dood, leve het Vlaams Blok''. De commentator van Het Laatste Nieuws noemde hem vanmorgen ,,tegelijk de zegen en de vloek voor het Blok''.