Omstreden Ashcroft niet terug op Justitie in Bush II

John Ashcroft, de Amerikaanse minister van Justitie, treedt af. Hij was de meest omstreden minister uit de regering. Een opvolger is nog niet voorgedragen. Ook Don Evans, minister van Handel, vertrekt.

Over vervanging van Ashcroft werd al langer gespeculeerd. Hij werd bekend én bekritiseerd door de Patriot Act. Deze wet geeft justitie ruime bevoegdheden om van terreur verdachte personen aan te houden zonder dat de gebruikelijke wettelijke garanties voor `gewone' gearresteerden gelden.

In een ontslagbrief aan de president stelde Ashcroft dat ,,het doel Amerikanen te vrijwaren van misdaad en terreur is bereikt''. In een reactie prees president Bush hem voor het hervormen van zijn ministerie zodat ,,het bestrijden van terrorisme nu de hoogste prioriteit geniet''. ,,Hij heeft er voor gezorgd dat de rechten van Amerikanen gerespecteerd en gewaarborgd zijn.''

Dat laatste is waar het in de Patriot Act én in de uitvoering aan ontbreekt, zei gisteravond Anthony Romero, voorzitter van de American Civil Liberties Union. Volgens hem is het zonder formele beschuldiging vastzetten van mensen in strijd met de burgerrechten.

In dezelfde geest, zei de ACLU-voorzitter, waren de pogingen van Ashcroft de medische dossiers van vrouwen uit ziekenhuizen in handen te krijgen om bepaalde verboden types abortus te kunnen vervolgen. De justitie wilde daarbij een eigen oordeel vormen over de medische beslissing van de artsen. Volgens Romero berustte die activiteiten op politieke, niet juridische overwegingen.

Verdedigers van Ashcroft stellen dat hij, zoals Viet Dinh, hoogleraar rechten aan Georgetown University, zei, ,,een van de meest effectieve ministers van Justitie is geweest, een die alles heeft gedaan om herhaling van de aanslagen van 11 september 2001 te voorkomen''.

Ashcrofts benoeming vergde in 2000 een moeizame goedkeuringsprocedure in de Senaat, waar Edward Kennedy en andere Democratische senatoren zich verzetten tegen vermeende racistische uitingen van Ashcroft in het verleden en zijn afkeer van abortus. Hij stond bekend als sterk voorstander van de doodstraf en fel tegenstander van beperking van wapenbezit. Zijn benoeming werd gezien als gebaar naar de conservatieve christenen die Bush hadden helpen kiezen in 2000.

Bij wijze van laatste beleidsdaad vroeg Ashcroft het Hooggerechtshof gisteren de euthanasiewet van de staat Oregon ongrondwettig te verklaren. Oregon is de enige staat waar artsen dodelijk zieke patiënten uit hun lijden mogen verlossen. Ashcroft trachtte die wet in 2001 al te verbieden, maar werd op de vingers getikt door een federaal hof van beroep.

Ashcroft, die een belijdend lid van de Pinksterbeweging is, werd er om bekend dat hij de werkdag op het ministerie begon met gebed, en zijn medewerkers aanmoedigde daar aan deel te nemen.

Don Evans, de aftredende minister van Handel, is een van de oudste vrienden van president Bush uit Midland, het stadje in het Westen van Texas waar Bush zijn loopbaan in de olie-industrie begon en een gezin stichtte. Evans verzamelde veel geld voor Bush' politieke campagnes voor het gouverneurschap en het presidentschap. Als minister trad hij niet op de voorgrond, maar hij werkte hard aan de acceptatie van belastingenverlagingen.