Het nieuwe mandaat

,,Er komt geen verandering in onze buitenlandse politiek; de president is niet van plan bakzeil te halen'', aldus minister Powell in de Financial Times van gisteren. De kiezers hebben hem een mandaat gegeven. Op grondslag van zijn principes en zijn geloof zal hij zijn beleid voortzetten, in het belang van Amerika, zijn vrienden en de bondgenootschappen. ,,In wezen is het multilateraal, maar als dat nodig is, zullen de Verenigde Staten alleen handelen.'' Hij zal zijn aggressive line blijven volgen. Onverschrokken, zelfbevestigend, zouden wij zeggen.

Vier jaar ervaring hebben geleerd dat George W. Bush daarvoor geen mandaat nodig had. Met een minderheid is hij zijn conservatieve revolutie begonnen. Op 2 november heeft hij bewezen dat goede instinct te hebben voor wat een meerderheid wil. Zijn negatieve saldo van een half miljoen stemmen is veranderd in een positief van drieënhalf miljoen. Politicologen verdiepen zich in de oorzaken van deze verandering. De president staat op de bres voor de beproefde normen en waarden, is tegen het huwelijk tussen mensen van hetzelfde geslacht, tegen abortus. En natuurlijk is hij de compromisloze aanvoerder van de strijd tegen het internationale terrorisme.

Op het ogenblik woedt de strijd in Falluja. We kunnen er zeker van zijn dat de opstandelingen, de terroristen – de anti-Iraakse boeven is de nieuwe benaming – binnenkort worden verslagen. Terwijl de Amerikanen en het nieuwe Iraakse leger daarmee bezig zijn, zien we op de televisie hoe aanzienlijke delen van de stad in de lucht vliegen. Daar hebben 250.000 mensen gewoond. Veel meer dan de helft is bijtijds gevlucht. Niemand weet waarheen, geen mens kan zeggen hoe ze het maken. Ze verschijnen niet op de televisie, er is geen krant die er melding van maakt. Als Falluja bevrijd is, komen ze terug. Nu al wordt een bliksemsnelle wederopbouw beloofd. Beseft iemand hoeveel tijd en energie het kost een verwoeste stad weer bewoonbaar te maken?

Toen de oorlog in Irak begon, waren er twee soorten tegenstanders: degenen die ervan overtuigd waren dat Amerika de verkeerde vijand had uitgezocht, en zij die bang waren dat Amerika zich aan de onderneming zou vertillen. De eerstgenoemden hebben destijds waarschijnlijk gelijk gehad. Er waren geen banden met Al-Qaeda en geen massavernietigingswapens (mvw's). Saddam was een schurk met een roestig arsenaal. Door een zorgvuldig containment zou hij in bedwang kunnen worden gehouden. Dit is achterhaalde wijsheid, behalve in één opzicht. Uit een onderzoek van de Universiteit van Maryland zou blijken dat 70 procent van degenen die op Bush hebben gestemd, ervan overtuigd is dat harde bewijzen voor de aanwezigheid van mvw's in Irak zijn gevonden.

Nu gaat het om de andere tegenstanders. Heeft Amerika zichzelf in Irak overschat? Als dat waar is, staan we misschien op het punt het volgende wereldprobleem te ontdekken. Op het ogenblik zijn er 135.000 Amerikaanse soldaten in Irak, en nog eens 15.000 in Afghanistan. Zelfs als de operatie in Falluja, die eerst Phantom Fury werd genoemd, maar sinds gisteren New Dawn heet, goed afloopt, is het onwaarschijnlijk dat daarmee de vrede in Irak is gesticht. Over drie maanden moeten daar de verkiezingen worden gehouden. De bekroning van de bevrijding. Zijn daarmee rust en orde hersteld? Zelfs minister Rumsfeld gelooft dat niet.

De oorlog kost het veelvoud van wat oorspronkelijk was geraamd. Het begrotingstekort wordt dit jaar geschat op 600 miljard dollar. Veel meer soldaten dan nu kan Amerika niet in het veld brengen. Herinvoering van de dienstplicht is taboe. Zelfs al zou Irak binnen een paar maanden tot overzichtelijke proporties worden teruggebracht, dan blijven een paar andere vraagstukken onverminderd bestaan. Wat zal er gebeuren in Iran, waar een moderne oppositie zich moeizaam handhaaft tegen het godsdienstig conservatisme, en waar misschien aan een kernwapen wordt gewerkt? Hoe kan Noord-Korea in het gareel worden gehouden? Het is onder de nu geldende omstandigheden uitgesloten dat Amerika nog eens een oorlog zou beginnen. De waarheid is dat het er de strijdkrachten en het geld niet voor heeft.

Zege na zege bevechtend heeft de president zich tot gevangene in Irak gemaakt. Dat is in niemands voordeel. Het zou dus voor de hand liggen dat de Amerikaanse regering probeerde het oude westelijke bondgenootschap te herstellen, niet uit sympathie voor Chirac en Schröder, maar in het belang van de westelijke wereld. Daarvoor zou dan om te beginnen de toon moeten veranderen, aan beide kanten. Vrome wens. In uiteenlopende bewoordingen is de meerderheid van de Europeanen tegen Bush. De splitsing zet zich in Amerika voort. In het heartland is hij de onbetwiste held van normen en waarden. In New York, de stad die het meest van het terrorisme te lijden heeft gehad, heeft hij een kwart van de stemmen gekregen tegen John Kerry driekwart. Velen hier zouden naar Canada willen emigreren.

De verkiezingszege in cijfers wijst op een klein mandaat. De Democraten zijn in wanorde achtergebleven. Is dat voldoende om een radicale agenda verder uit te voeren? Met een negatief mandaat is George W. Bush begonnen. Bij gebrek aan helderziendheid baseer ik me op vier jaar ervaring. De Atlantische wereld raakt verder verscheurd en op een andere manier geldt hetzelfde voor Amerika. De conservatieve revolutie gaat verder.

P.S. Geachte lezers, dit is mijn laatste wekelijkse column. Van nu af zal ik eens in de veertien dagen mijn bijdrage voor deze pagina schrijven, en eenmaal per maand een artikel van groter omvang. H.J.A.H.