Een product van Nederland

Nederland is ook in de islamitische republiek Iran door satelliet en internet niet ver weg meer. Een week geleden: via de satelliet zie ik 20.000 mensen op de Dam staan, brullend, toeterend en slaand op potten en pannen.

,,Wat is er aan de hand?'' vraagt mijn Iraanse schoonmoeder verschrikt.

Het is een lastig moment. De hele schoonfamilie zit voor de televisie. Zoals bijna iedere avond kijken we na het nieuws op de Iraanse oppositiezender nog even naar het Nederlandse achtuurjournaal. Het zijn 25 lange minuten voor mijn schoonvader, twee schoonzussen en nichtje die alleen de Nederlandse woorden `hallo', `goed' en `kaas' kennen.

Soms is er iets wat ze interesseert, zoals de verrichtingen van het Nederlandse koninklijk huis, dan moet ik uitleggen wat er aan de hand is. ,,De Argentijns-Nederlandse vrouw van Willem-Alexander, die blonde prins daar links, is op bezoek bij de Raad van State, ze mag meepraten over de toekomst van het land'', zeg ik dan. Er wordt instemmend geknikt door de familie, meepraten van vrouwen is altijd goed. In Iran is de conservatieve islam, na 25 jaar islamitisch bewind, behoorlijk uit de mode.

Het drugsbeleid, de strijd tegen het water, de gayparade – een buitenlandcorrespondent is soms net zoveel bezig met het verklaren van zijn eigen land als met het doorgeven van buitenlands nieuws aan Nederlanders. Iraniërs hebben heel veel vragen over Nederland en het meeste leg ik routineus uit. Natuurlijk wordt er veel raar gevonden en heeft een Iraanse kennis zich eens heel boos gemaakt, toen bekend werd dat Nederland Iraniërs wilde uitzetten, maar over het algemeen staat ons land hier hoog in aanzien. Men vindt het een baken van beschaving, voetbal en tulpen.

Terug naar dinsdag 2-11. Mijn schoonfamilie ziet de Amsterdamse burgemeester Cohen en een man in een te grote jas die op een trommel slaat. Mensen gillen de longen uit hun lijf. Theo Van Gogh is vermoord door Mohammed B. Het zweet breekt me uit. Hoe ga ik dit uitleggen?

,,Er is een Nederlandse filmmaker vermoord'', begin ik. ,,Vanochtend is hij neergeschoten door een Marokkaans-Nederlandse moslim-extremist. Iedereen op dit plein is boos en verdrietig.''

Afschuw bij de schoonfamilie. ,,Oh jee, het is weer een moslim'', weeklaagt mijn jongste schoonzus. ,,Ik wil geen moslim zijn'', roept ze boos.

,,De filmmaker had een film gemaakt over mishandeling van moslimvrouwen'', vervolg ik. ,,De vrouwen vertelden naakt hun verhaal terwijl er koranverzen op hun lichaam werden geprojecteerd. In de film die `onderwerping' heet, gaat het ook over Iraanse vrouwen.''

De hele familie kijkt me niet-begrijpend aan. ,,De filmmaker wilde het probleem van vrouwenmishandeling binnen de islam aan de kaak stellen'', voeg ik er aan toe.

,,Door naakte vrouwen te laten zien?'', vraagt mijn schoonmoeder verbaasd. Ik antwoord instemmend en vertel ook over de kruistocht van Ayaan Hirsi Ali tegen islam en vrouwenbesnijdenis.

,,Alsof vrouwen zoveel rechten hebben binnen de islam, dáár gaat het om mama!'', reageert mijn oudste, gescheiden schoonzus. Maar ze vindt ook dat je dat beter zonder naakte vrouwen kunt uitleggen. ,,Juist de traditionele mensen die je wilt bereiken, kwets je daarmee'', denkt ze.

,,De filmmaker schreef ook columns'', vertel ik uiteindelijk maar. Ik kan het ze beter zelf uitleggen voordat ze het morgen in een Iraanse krant lezen. ,,Hij wilde provoceren om discussies aan te zwengelen. Hij noemde moslims `varkens', de profeet een `geitenneuker' en Allah een lief varkentje.'' Een vragende stilte valt. ,,Dat kun je zeggen in Holland omdat we vrijheid van meningsuiting hebben'', leg ik uit.

,,Dus in Nederland kun je alles zeggen en doen wat je wilt zonder dat het uitmaakt of je daar iemand mee beledigt?'', vraagt mijn schoonmoeder. Ik zeg dat er grenzen zijn, dat het volgens mij uitmaakt of je iemand persoonlijk beledigt of een hele groep. ,,Maar er wonen een miljoen moslims in Nederland, die mag je dus allemaal beledigen?'', concludeert ze. ,,Nou, dan moet je niet gek opkijken als er iemand boos wordt!'', zegt ze lachend. ,,Begrijp me niet verkeerd, ik heb een hekel aan die extremisten, maar deze lijkt me een product van jouw eigen maatschappij.''

Met een knip gaat de televisie weer op de Iraanse oppositiezender, waar een man kwaad is op de ayatollah's. De discussie over Nederland is gesloten. Voorlopig laat ik het Nederlandse journaal maar een tijdje links liggen, zo heb ik me voorgenomen. Ik weet niet meer wie het Nederlandse nieuws beter kan uitleggen, de buitenlandcorrespondent of zijn Iraanse schoonmoeder.