's Nachts vrijwillig op patrouille bij je eigen moskee

Moslimorganisaties zijn begonnen zelf hun gebouwen te beveiligen. Ook islamitische schoolbesturen steken de koppen bij elkaar. ,,De ouders lieten zich niet geruststellen.''

Drie mannen slenteren tegen middernacht voor de ingang van de Marokkaanse moskee aan de Postjesweg in Amsterdam-West. Kragen omhoog, handen in de zakken. ,,Koud, he?'' grapt Mohammed el-Memouni (65), die zich warm houdt met een dikke djellaba, een soort jurk voor mannen.

Sinds de moord op cineast Theo van Gogh bewaken leden van de Marokkaanse gemeenschap in Amsterdam-West hun moskee Al-Oumma. De verdachte van de moord op Van Gogh, Mohammed B., groeide op in de buurt. Hij kwam regelmatig naar deze moskee om zijn gebeden te verrichten. Het idee om het gebedshuis te bewaken kwam van de moslims zelf, zegt Mohammed Naij, een van de vrijwilligers die gisteravond van negen uur tot middernacht de moskee in de gaten hielden. Na middernacht worden ze afgelost door buurtvaders. Dit is de eerste keer sinds 1992 toen de moskee werd opgericht, dat beveiliging nodig werd geacht. Zelfs na 11 september en de moord op Pim Fortuyn vond niemand voorzorgsmaatregelen nodig. ,,Nu wel'', zegt Ahmed Bakali (44), de jongste van het drietal. ,,Nu maken we ons zorgen om de moskee.'' Een politiewagen rijdt langzaam voorbij. ,,Die houdt alles ook goed in de gaten.''

De mannen van de moskee hopen dat hun aanwezigheid ,,slechte mensen'' afschrikt. Wat als ze inderdaad worden geconfronteerd met een aanslag op hun moskee? ,,We hebben geen wapens of stokken'', zegt Bakali. ,,We kunnen ze alleen maar kalmeren. Lukt dat niet, dan bellen we de politie.''

De vrijwilligers hebben geen instructies van de politie. Gelukkig, zegt Bakali, hebben ze de afgelopen dagen niets verdachts meegemaakt.

Elders in Nederland was het wel raak. Moskeeën in Rotterdam, Groningen, Breda, IJsselstein en Huizen waren afgelopen weekeinde doelwit van aanslagen die varieerden van bekladdingen tot pogingen tot brandstichting. Zondagnacht ontplofte een bom bij een islamitische school in Eindhoven. Over de daders is nog niets bekend.

Die aanslagen tonen aan dat de beveiliging tekortschiet, meent Ayhan Tonca, voorzitter van het Contactorgaan Moslims en Overheid (CMO) en vertegenwoordiger van driehonderd moskeeën. Tonca pleit voor permanente bewaking van ,,een vijftigtal gezichtsbepalende islamitische gebouwen''. Hij denkt daarbij aan opvallende moskeeën als de Mevlana moskee in Rotterdam. Tonca: ,,Het is de taak van de overheid om haar burgers te beschermen. Kennelijk is de huidige beveiliging met politiesurveillances onvoldoende, misschien moet er camerabewaking komen.''

In reactie op de vraag naar permanente bewaking heeft minister Verdonk van Vreemdelingenzaken en Integratie vanochtend gesproken met moslimorganisaties. Volgens een woordvoerder van het ministerie van Binnenlandse Zaken is het bericht onjuist dat minister Remkes permanente bewaking zou hebben afgewezen. ,,Wel is het zo dat de eerste verantwoordelijkheid bij de gemeenten ligt. Vorige week donderdag hebben we al een brief gestuurd naar alle burgemeesters om aandacht te vragen voor mogelijke spanningen. Dat beleid is ongewijzigd.'' In zijn brief geeft Remkes, mede namens minister Donner (Justitie), de burgemeesters in overweging om ,,toezicht uit te voeren'' op ,,Islamitische, Marokkaanse en Joodse instellingen''.

Ook voor de 42 islamitische basisscholen geldt dat beveiliging een verantwoordelijkheid is van de lokale overheid, niet van de rijksoverheid. Saïd Benayad, voorzitter van koepelorganisatie ISBO, heeft daar vrede mee. ,,Ik ben niet zo iemand die van alles gaat eisen. Ik realiseer me dat de capaciteit beperkt is, je kunt niet alle blauw op straat rond een paar gebouwen concentreren.''

De ene school vreest meer vandalisme en aanslagen dan de andere, zegt Ismail Taspinar, algemeen directeur van SIMON. Zijn stichting is een samenwerkingsverband van acht islamitische basisscholen in Midden- en Oost-Nederland. ,,Scholen die nooit te maken hebben gehad met vandalisme, reageren nuchter. Andere ervaren de huidige situatie als ernstig.'' Aanvankelijk wilde SIMON buiten het debat over islam en integratie blijven. Taspinar: ,,We hebben bewust geen verklaring uitgegeven. Waarom zouden we ons uitspreken over iets waar we niets mee te maken hebben? We willen niet zelf de associatie over ons afroepen. Maar na de aanslag in Eindhoven moeten we iets zeggen.''

Taspinar was gisteren aanwezig bij de bijeenkomst met ouders op het Eindhovense stadhuis. ,,Ik zag meer zorg en verbazing dan boosheid. De ouders lieten zich niet helemaal geruststellen, men realiseert zich dat honderd procent beveiliging onmogelijk is.''

Nuchter is de houding van Huib de Priester, directeur van de islamitische basisscool Al Ummah in Enschede. ,,Die aanslag in Eindhoven lijkt me een kwestie van opgeschoten jongeren die teveel bier hebben gedronken. Hoezo ouders en kinderen opvangen? Gewoon doorgaan met lesgeven, dat is veel beter. Als dat niet kan op de begane grond, dan op de eerste verdieping. Mijn voorbereiding beperkt zich tot de vraag aan onze schoonmaakploeg hoe snel ze eventuele glasschade kunnen opruimen.''