Koranlessen bij `sjeik' Abu Khaled

Een 43-jarige Syriër wordt nu gezocht voor betrokkenheid bij de moord op Theo van Gogh. Hij zat al eerder vast in Nederland, maar is later uitgeleverd aan Duitsland.

Hij werd vorig jaar oktober al eens opgepakt in een belhuis in Schiedam, maar vrijgelaten wegens gebrek aan bewijs. Nu wordt hij gezocht in verband met de moord op Theo van Gogh.

De 43-jarige Syriër Redouan of Mohammed Al-I. is volgens de inlichtingendienst AIVD lid van de moslimextremistische beweging Takfir wal Hijra. Hij is het mogelijke draaipunt van een groep extremistische jonge moslims die in de dossiers de inlichtingendienst de codenaam `Hofstadgroep' heeft meegekregen. De dienst alarmeerde vorig jaar het landelijk parket toen het vermoeden rees dat de groep bezig is met het voorbereiden van een ,,mogelijke terroristische actie ergens in Nederland''.

Hoofdverdachte in het `netwerk' is de dan 17-jarige ex-havoscholier Samir A. Ook hij kwam vorig jaar op vrije voeten, maar zit nu weer vast wegens het voorbereiden van een mogelijke aanslag.

Géén verdachte in het onderzoek van oktober 2003, maar wél een bekende van Al-I., is Mohammed B., die nu vast zit wegens de moord op Theo van Gogh. Geen wonder dus dat justitie inmiddels opnieuw op zoek is naar Al-I. Of hij snel gevonden zal worden is de vraag. Al-I. is na zijn vrijlating uitgezet naar Duitsland, het land waar hij aanvankelijk politiek asiel had aangevraagd.

Al-I. is onder de jonge moslims in zijn omgeving beter bekend als `Abu Khaled'. Abu Khaled, zo vertelt getuige Mohammed H. in oktober 2003 tegen de politie, wist veel van de islam. Zó veel, dat hij door zijn omgeving `sjeik' werd genoemd. ,,Ik vertel u dat hij fungeert als leraar'', zegt Ahmed H. op 18 oktober 2003 tegen de nationale recherche. ,,Hij geeft uitleg over de Koran [..] maar niet in het openbaar. Dit was in besloten kring. Ik denk dan aan 5 tot 10 mensen.''

Een van de mensen die de `Koranklassen' van Abu Khaled volgen, is Mohammed B. In een ambtsbericht van 15 oktober 2003 duikt zijn woonhuis aan de Maria Philipsstraat 27 in Amsterdam-West op als een mogelijke verblijfplaats van Abu Khaled. ,,We kwamen met een groep jongens bij hem thuis.'', zegt een vriend daarover. ,,De Syriër was daar ook wel eens bij. Hij was wijs, hij had vijf keer de kennis van Mohammed B.''

Binnen de groep werd óók gesproken over Ayaan Hirsi Ali, vertelt de `vriend'. Iedereen was woedend op haar, zegt hij: ,,Ze was een afvallige moslim''.

Wat vertelde Abu Khaled tegen zijn leerlingen? De Syriër wil zelf niet al te veel kwijt, als hij op 17 en 18 oktober 2003 gehoord wordt door het Korps Landelijke Politie Diensten (KLPD). Hij vertelt dat hij geoloog is, en dat hij in Syrië had gewerkt voor het leger. Zijn broer heeft voor het verscheuren van een foto van de Syrische president Assad tien jaar cel gekregen. Omdat hij bang is, vertelt Abu Khaled, vliegt hij in 1995 met een vals paspoort naar Frankfurt. Abu Khaled vraagt in Duitsland asiel aan, maar de procedure loopt op niets uit. Abu Khaled vertrekt illegaal naar Nederland. Daar is het gemakkelijker om aan zwart werk te komen, vertelt hij tegen de rechercheurs.

Is Abu Khaled een man met een missie? De politie komt tijdens twee verhoren niet veel verder met de Syrische illegaal. Abu Khaled vertelt dat hij ,,graag kennis overdraagt over de islam aan anderen.'' Hij bevestigt dat hij de andere leden van de Hofstadgroep persoonlijk kent. Hij vertelt dat hij zelf op de hoogte was van de mislukte Jihad-reis van Samir A. naar Tsjetsjenië, die in januari van 2003 de voorpagina's van de kranten haalde. Abu Khaled zegt dat Samir ,,voor de jihad ging'', maar daar was hij het zelf ,,niet mee eens''. Samir legt de islam verkeerd uit, beweert Abu Khaled. Zelf is hij een voorstander van een ,,gematigde vorm'' van de islam. Van de Takfir wal Hijra heeft hij wel eens gehoord, zegt hij maar hij weet niet ,,wat hun leer inhoudt''.

Abu Khaled is een van de eersten van de Hofstadgroep die wegens gebrek aan bewijs weer op vrije voeten komen. Hij wordt uitgeleverd aan Duitsland. Kort daarop komt ook Samir A. vrij. De politie heeft bij één van de andere verdachten weliswaar een tas met vreemde spullen gevonden (zoals zoutzuur en kunstmest), maar daarmee kun je géén bom maken, zo heeft het Nationaal Forensisch Instituut vastgesteld. Samir zal deze zomer opnieuw tegen de lamp lopen, wegens betrokkenheid bij een gewapende roofoverval in Rotterdam. Bij huiszoeking vindt de politie plattegronden en `situatieschetsen' van Schiphol de Tweede Kamer, de kerncentrale Borssele – wat de verdenking oplevert dat hij nog steeds bezig is met het voorbereiden van een aanslag.

Na hun vrijlating blijft de AIVD de groep in de gaten houden. Uit een uitgelekt AIVD-document blijkt dat de dienst dit jaar ,,meer bewegingen in de groep'' waarneemt. Zo vertrekt een van de leden van de groep, de 19-jarige Jason W., voor de tweede maal naar Pakistan, misschien voor de jihad. Waar de dienst zich vooral zorgen over maakt, zo blijkt uit het document, is het vertrek van Marokkaanse illegaal Nouredine El-F. naar Portugal. Bij huiszoeking in de Maria Philipsstraat 27 (het huis van Mohammed B.), heeft de recherche een testament van Nouredine aangetroffen, waarin deze vertelt dat wil sterven als ,,martelaar'' Wat Nouredine in Portugal doet, is niet duidelijk. Maar het EK voetbal staat voor de deur. Nouredine wordt in Portugal opgepakt.

En in Nederland? De AIVD denkt dat de groep na de arrestaties in oktober even de activiteiten heeft stilgelegd. In de loop van dit neemt de dienst echter weer nieuwe bijeenkomsten waar, waarbij behalve bekenden van de dienst ook nieuwe figuren opduiken. Zijn het bijeenkomsten onder leiding van Abu Khaled? Het AIVD-stuk biedt geen duidelijkheid. Wel duidelijk is dat Abu Khaled niet behoort tot de groep arrestanten die is opgepakt na de moord op Van Gogh. Is de jacht op Abu Khaled geopend? Het OM geeft geen commentaar.

M.m.v. Jutta Chorus en Ahmet Olgun